Wat zijn elektrische arbeidsmiddelen volgens NEN 3140?
Elektrische arbeidsmiddelen zijn alle apparaten en gereedschappen die werken op elektriciteit en gebruikt worden tijdens de uitvoering van werkzaamheden. De NEN 3140 norm definieert deze arbeidsmiddelen als elektrische bedrijfsmiddelen die worden gebruikt in laagspanningsinstallaties (tot 1000V AC of 1500V DC).
Onder elektrische arbeidsmiddelen vallen diverse categorieën apparatuur zoals:
- Handgereedschap (boormachines, slijptollen, zaagmachines)
- Kantoorapparatuur (computers, printers, kopieermachines)
- Keukenapparatuur (koffiezetapparaten, magnetrons)
- Verlengsnoeren, haspels en stekkerdozen
- Industriële machines en apparatuur
De wettelijke basis voor de keuring van deze arbeidsmiddelen ligt in de Arbowet, artikel 7.4a, waarin wordt gesteld dat arbeidsmiddelen in goede staat moeten verkeren. De NEN 3140 norm geeft praktische invulling aan deze wettelijke verplichting en beschrijft hoe de elektrische veiligheid op de werkplek gewaarborgd kan worden.
Algemene keuringsfrequentie voor elektrische apparatuur
De algemene richtlijn voor de keuringsfrequentie van elektrische arbeidsmiddelen is minimaal één keer per jaar. Deze basisfrequentie geldt voor apparatuur die onder normale omstandigheden wordt gebruikt. Voor sommige apparaten gelden echter andere intervallen, afhankelijk van verschillende factoren.
De NEN 3140 norm schrijft geen vaste keuringsintervallen voor, maar geeft aan dat de frequentie moet worden bepaald op basis van een risicobeoordeling. Hierbij spelen factoren als gebruiksintensiteit, omgevingsfactoren en het type apparaat een belangrijke rol. Voor kantoorapparatuur in een schone, droge omgeving kan bijvoorbeeld een langere periode tussen keuringen worden aangehouden dan voor handgereedschap op een bouwplaats.
Een risicobeoordeling voor het bepalen van de juiste keuringsschema’s kan worden uitgevoerd door een Vakbekwaam Persoon volgens de NEN 3140. Deze persoon heeft de kennis en ervaring om de risico’s van elektrische arbeidsmiddelen juist in te schatten.
Keuringsfrequentie per type elektrisch arbeidsmiddel
De keuringsintervallen verschillen per type elektrisch arbeidsmiddel. Hieronder volgt een uitsplitsing van de meest voorkomende categorieën:
| Type arbeidsmiddel | Aanbevolen keuringsinterval |
|---|---|
| Handgereedschap (klasse I) | 3-6 maanden |
| Handgereedschap (klasse II, dubbel geïsoleerd) | 6-12 maanden |
| Kantoorapparatuur | 1-2 jaar |
| Verlengsnoeren en haspels | 3-6 maanden |
| Industriële machines | 6-12 maanden |
Handgereedschap dat intensief wordt gebruikt op bouwplaatsen of in industriële omgevingen moet vaker worden gekeurd dan apparatuur die in een kantooromgeving wordt gebruikt. Zware industriële machines hebben vaak specifieke keuringseisen die door de fabrikant worden voorgeschreven. Het is belangrijk om deze voorschriften te volgen naast de algemene richtlijnen van de NEN 3140.
Factoren die de keuringsfrequentie beïnvloeden
De standaard keuringsfrequenties kunnen worden aangepast op basis van verschillende factoren. De inspectiefrequentie van arbeidsmiddelen wordt beïnvloed door:
- Gebruiksintensiteit: Apparaten die dagelijks en intensief worden gebruikt, hebben een hogere slijtage en moeten daarom vaker worden gekeurd.
- Werkomgeving: Vocht, stof, hitte, koude en trillingen kunnen de staat van elektrische apparatuur versneld doen verslechteren. In ruwe omstandigheden is een hogere keuringsfrequentie nodig.
- Risicoclassificatie: Apparaten met een hoger risico (bijvoorbeeld hoog vermogen of gebruik in natte omgevingen) moeten vaker worden gekeurd.
- Eerdere keuringsresultaten: Als bij eerdere keuringen vaak gebreken zijn geconstateerd, kan dit een reden zijn om de keuringsfrequentie te verhogen.
Het is belangrijk om de keuringsfrequentie regelmatig te evalueren en zo nodig aan te passen op basis van deze factoren. Een goede registratie van keuringsresultaten kan helpen bij het bepalen van de optimale frequentie.
Hoe wordt een elektrische keuring volgens NEN 3140 uitgevoerd?
Een NEN 3140 inspectie van elektrische arbeidsmiddelen bestaat uit verschillende stappen en wordt uitgevoerd door een gekwalificeerde keurmeester:
- Visuele inspectie: Controle op zichtbare gebreken zoals beschadigde kabels, behuizing of stekkers.
- Elektrische metingen: Afhankelijk van het type apparaat worden er verschillende metingen uitgevoerd, zoals:
- Isolatieweerstand
- Aardlektest
- Functionele test
- Vermogensmeting
- Documentatie: De resultaten worden vastgelegd in een keuringsrapport en het arbeidsmiddel krijgt een keuringssticker met de datum van keuring en de datum van de volgende keuring.
Voor het uitvoeren van deze keuringen is het belangrijk dat de keurmeester voldoende gekwalificeerd is. Een NEN 3140 cursus zorgt ervoor dat keurmeesters de juiste kennis en vaardigheden hebben om de keuringen veilig en correct uit te voeren.
Veelgestelde vragen over elektrische keuringen
Veel werkgevers hebben vragen over hun verantwoordelijkheden met betrekking tot de keuring van elektrische arbeidsmiddelen. Hier volgen antwoorden op enkele veelgestelde vragen:
Wie is verantwoordelijk voor de keuring?
De werkgever is eindverantwoordelijk voor het veilig gebruik van arbeidsmiddelen. Hij moet zorgen voor tijdige keuringen door gekwalificeerde personen.
Wat zijn de gevolgen van niet-naleving?
Bij ongevallen door onveilige arbeidsmiddelen kan de Inspectie SZW boetes opleggen. Daarnaast kan de werkgever aansprakelijk worden gesteld voor eventuele schade of letsel.
Wat is het verschil tussen een inspectie en een keuring?
Een inspectie is vaak een visuele controle, terwijl een keuring uitgebreider is en ook elektrische metingen omvat.
Hoe ga ik om met afgekeurde apparatuur?
Afgekeurde apparatuur moet direct uit gebruik worden genomen, duidelijk worden gemarkeerd en worden gerepareerd of vervangen.
Praktische tips voor het bijhouden van keuringen
Het organiseren en bijhouden van keuringen voor alle elektrische arbeidsmiddelen in een organisatie kan een uitdaging zijn. Hier volgen enkele praktische tips:
- Maak een inventarisatie van alle elektrische arbeidsmiddelen
- Geef elk arbeidsmiddel een uniek identificatienummer
- Gebruik een digitaal systeem voor het bijhouden van keuringsdata
- Stel automatische herinneringen in voor aankomende keuringen
- Zorg voor duidelijke keuringsstickers met de volgende keuringsdatum
- Houd rekening met seizoensgebonden apparatuur en plan keuringen vóór gebruik
Door een goed systeem op te zetten, voorkomt u dat keuringen worden vergeten en zorgt u voor een veilige werkomgeving met elektrische apparatuur die voldoet aan alle veiligheidseisen.
Bij Nieuwhuis Opleidingen helpen we organisaties met praktische kennis over elektrische veiligheid. We bieden diverse opleidingen aan voor zowel beginnende als ervaren keurmeesters. Zo zorgen we samen voor een veilige werkomgeving waar elektrische risico’s tot een minimum worden beperkt.