Wat houdt een elektrische herkeuring in?
Een elektrische herkeuring is een periodieke controle van elektrische apparatuur die al eerder is gekeurd. Het doel is om te waarborgen dat apparaten nog steeds veilig en conform de geldende normen functioneren. Anders dan bij een eerste keuring, waarbij een nieuw apparaat wordt gecontroleerd, richt een herkeuring zich specifiek op slijtage, beschadigingen en veiligheidsrisico’s die tijdens het gebruik kunnen ontstaan.
De NEN 3140 norm vormt de basis voor elektrische veiligheid op de werkplek. Deze norm beschrijft de eisen voor veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en arbeidsmiddelen. Herkeuringen volgens NEN 3140 zijn essentieel om te voldoen aan de wettelijke verplichting om een veilige werkomgeving te garanderen.
Het keuringsproces bestaat uit verschillende onderdelen. Eerst vindt een visuele controle plaats waarbij wordt gekeken naar beschadigingen aan behuizing, kabels en stekkers. Daarna volgen metingen om de elektrische veiligheid te testen, zoals isolatieweerstand, aardingscontinuïteit en lekstroommetingen. Bij deze inspecties wordt nagegaan of het apparaat nog voldoet aan de veiligheidseisen en of er risico’s zijn tijdens gebruik.
Wanneer is een herkeuring wettelijk verplicht?
Volgens de Nederlandse Arbowet is elke werkgever verplicht om een veilige werkomgeving te creëren. Artikel 7.4a van het Arbeidsomstandighedenbesluit stelt specifiek dat arbeidsmiddelen, waaronder elektrische apparatuur, regelmatig moeten worden gekeurd. De NEN 3140 norm vult deze verplichting concreet in en geeft richtlijnen voor de uitvoering van deze keuringen.
Het niet naleven van deze keuringsverplichtingen kan ernstige juridische gevolgen hebben. Bij ongevallen met niet-gekeurde apparatuur kan de werkgever aansprakelijk worden gesteld. Naast mogelijke boetes van de Arbeidsinspectie, kunnen er bij letsel of schade ook civielrechtelijke claims volgen. Zorgplicht is hierbij een belangrijk begrip: als werkgever wordt u geacht alles te doen om ongevallen te voorkomen.
Verzekeringstechnisch is actuele keuring van apparatuur eveneens belangrijk. Verzekeraars kunnen bij schade of ongevallen door niet-gekeurde apparatuur de dekking weigeren. Dit kan leiden tot hoge kosten die volledig voor rekening van het bedrijf komen. Periodieke herkeuringen zijn daarom niet alleen wettelijk verplicht, maar ook financieel verstandig.
Verschillende keuringstermijnen per type apparatuur
De keuringstermijn voor elektrische apparatuur varieert en wordt bepaald door verschillende factoren. Voor kantoorapparatuur zoals computers, printers en kopieermachines geldt meestal een keuringstermijn van 3 tot 5 jaar. Voor handgereedschap zoals boormachines, slijptollen en zaagmachines is dit vaak 1 jaar, omdat deze intensiever worden gebruikt en aan meer slijtage onderhevig zijn.
De gebruiksintensiteit, werkomgeving en risicofactoren bepalen mede de keuringsfrequentie. Apparatuur die dagelijks intensief wordt gebruikt, heeft een kortere keuringstermijn nodig dan apparaten die incidenteel worden ingezet. Ook spelen omgevingsfactoren een belangrijke rol bij het bepalen van de keuringsfrequentie. Apparatuur in vochtige, stoffige of corrosieve omgevingen moet vaker worden gekeurd.
Voor specifieke situaties gelden aanvullende eisen. Elektrische apparatuur in bouwplaatsen moet volgens de NEN 3140 elke 3 maanden worden gecontroleerd. Apparatuur in vochtige ruimtes zoals zwembaden of buiten gebruikt materieel heeft een keuringstermijn van maximaal 1 jaar. Medische apparatuur volgt vaak specifieke richtlijnen met kortere intervallen vanwege de hogere veiligheidsstandaarden.
Hoe herkent u wanneer apparatuur direct herkeuring nodig heeft?
Los van de vaste keuringstermijnen zijn er situaties waarin apparatuur direct herkeurd moet worden. Let op visuele signalen zoals beschadigde kabels, gebarsten behuizingen of losse onderdelen. Ook verkleuring door oververhitting, roestvorming of zichtbare slijtage aan stekkers en schakelaars zijn duidelijke waarschuwingssignalen dat een apparaat niet meer veilig is.
Het elektrisch gedrag kan eveneens duiden op problemen. Apparaten die vonken, oververhit raken of stroomschommelingen vertonen, moeten onmiddellijk uit gebruik worden genomen en herkeurd worden. Ook wanneer zekeringen vaak doorslaan bij het gebruik van bepaalde apparatuur, is dit een teken dat er mogelijk iets mis is met het apparaat.
Medewerkers kunnen zelf bijdragen aan de elektrische veiligheid door regelmatig eenvoudige visuele controles uit te voeren. Een snelle checklist hiervoor omvat: controle van kabels op beschadigingen, controleren of stekkers onbeschadigd zijn, checken of alle behuizingen intact zijn en nagaan of keuringstickers nog geldig zijn. Bij twijfel is het altijd verstandig om het apparaat niet te gebruiken en een professionele keurmeester in te schakelen.
Wie mag een elektrische herkeuring uitvoeren?
Elektrische herkeuringen moeten worden uitgevoerd door een deskundig persoon. De NEN 3140 norm onderscheidt verschillende bevoegdheidsniveaus: Voldoende Onderricht Persoon (VOP), Vakbekwaam Persoon (VP) en Installatieverantwoordelijke (IV). Voor het uitvoeren van keuringen aan elektrische apparatuur is minimaal het niveau VOP vereist, maar in veel gevallen wordt VP-niveau aanbevolen.
Een NEN 3140 cursus is een uitstekende manier om de benodigde kennis en vaardigheden te verkrijgen. Tijdens zo’n opleiding leren deelnemers over de wettelijke kaders, de technische aspecten van keuringen en het praktisch uitvoeren van metingen. Na het behalen van het certificaat kan men als keurmeester aan de slag.
Bedrijven kunnen kiezen tussen het opleiden van eigen medewerkers of het inhuren van externe keuringsdiensten. Het voordeel van intern opgeleide keurmeesters is de bekendheid met de specifieke apparatuur en directe beschikbaarheid. Externe specialisten brengen daarentegen vaak meer ervaring en gespecialiseerde meetapparatuur mee. De keuze hangt af van factoren als bedrijfsgrootte, type apparatuur en de frequentie van keuringen.
Praktische tips voor het plannen van herkeuringen
Een effectief keuringssysteem begint met een duidelijke inventarisatie van alle elektrische apparatuur in uw organisatie. Registreer per apparaat het type, locatie, aanschafdatum en de vereiste keuringsfrequentie. Op basis hiervan kunt u een jaarplanning maken voor alle nodige herkeuringen, waarbij u piekmomenten spreidt en rekening houdt met seizoensgebonden activiteiten.
Goede administratie is onmisbaar voor een werkend keuringssysteem. Elk apparaat moet voorzien zijn van een duidelijke keuringssticker met de datum van de laatste keuring en de vervaldatum. Daarnaast is een centraal registratiesysteem nodig waarin alle keuringsresultaten, eventuele reparaties en vervangingen worden bijgehouden.
Digitale tools kunnen het beheer van keuringen aanzienlijk vereenvoudigen. Er zijn verschillende softwarepakketten beschikbaar die automatisch waarschuwen wanneer herkeuringen nodig zijn. Deze systemen kunnen vaak ook keuringsrapporten genereren en statistieken bijhouden over afgekeurde apparatuur. Voor kleinere organisaties kan een eenvoudige Excel-sheet al voldoende zijn, terwijl grotere bedrijven baat hebben bij een gespecialiseerd systeem.
Veelgestelde vragen over elektrische herkeuringen
Veel organisaties vragen zich af of alle elektrische apparaten gekeurd moeten worden. Het antwoord is ja, maar de frequentie verschilt per type apparaat en gebruiksomstandigheden. Ook dubbel geïsoleerde apparaten (klasse II) moeten worden gekeurd, hoewel de tests verschillen van geaarde apparaten (klasse I).
Een andere veelgestelde vraag betreft de kosten van keuringen. Deze variëren afhankelijk van het type apparaat, het aantal te keuren items en of u werkt met interne of externe keurmeesters. De investering in keuringen moet echter altijd worden afgezet tegen de potentiële kosten van ongevallen en aansprakelijkheid. Bovendien verlengt goed onderhoud de levensduur van apparatuur.
Wat te doen met afgekeurde apparatuur is ook een frequent onderwerp. Afgekeurde apparaten moeten direct uit gebruik worden genomen en duidelijk worden gemarkeerd. Afhankelijk van het defect kan reparatie door een erkend bedrijf een optie zijn, waarna herkeuring moet plaatsvinden. Als reparatie niet mogelijk of economisch niet rendabel is, moet het apparaat worden afgevoerd volgens de geldende milieuvoorschriften.
Bij Nieuwhuis Opleidingen begrijpen we het belang van goede elektrische keuringen en bieden we praktijkgerichte opleidingen aan voor keurmeesters. Met onze cursussen krijgt u niet alleen de theoretische kennis, maar leert u ook praktisch werken met meetapparatuur en keuringssoftware. Zo zorgen we samen voor een veilige werkomgeving waar elektrische veiligheid voorop staat.