Hoe vaak moeten arbeidsmiddelen gekeurd worden?

Wat zijn de wettelijke eisen voor het keuren van arbeidsmiddelen?

De veiligheid van medewerkers staat voorop in elke werkomgeving. Daarom is het keuren van arbeidsmiddelen geen vrijblijvende keuze, maar een wettelijke verplichting. De Arbowet vormt hiervoor de basis. Al sinds oktober 1998 zijn werkgevers verplicht om hun arbeidsmiddelen periodiek te laten keuren volgens het Arbobesluit.

Deze verplichting wordt verder uitgewerkt in verschillende NEN-normen. Afhankelijk van het type arbeidsmiddel gelden specifieke normen. Zo worden elektrische apparaten gekeurd volgens de NEN 3140, terwijl voor ladders en trappen de NEN 2484 geldt. Voor hijsmiddelen wordt weer de EN 818-norm gehanteerd. Deze normen beschrijven precies waaraan elk arbeidsmiddel moet voldoen om veilig te zijn voor gebruik.

Als werkgever ben je verantwoordelijk voor de veiligheid van je medewerkers. Het niet naleven van de keuringsvoorschriften kan ernstige gevolgen hebben. Bij een ongeval met een niet (correct) gekeurd arbeidsmiddel ben je als werkgever aansprakelijk. Dit kan leiden tot boetes van de Arbeidsinspectie, claims van medewerkers en in ernstige gevallen zelfs strafrechtelijke vervolging. Periodieke veiligheidskeuring van machines en andere arbeidsmiddelen is dus niet alleen wettelijk verplicht, maar ook een cruciale investering in de veiligheid van je werkplek.

Keuringsfrequenties per type arbeidsmiddel

Niet alle arbeidsmiddelen hoeven even vaak gekeurd te worden. De keuringsfrequentie hangt af van het type arbeidsmiddel, de intensiteit van gebruik en de risico’s die ermee samenhangen. Hieronder vind je een overzicht van de meest voorkomende arbeidsmiddelen en hun specifieke keuringsfrequenties:

Het is belangrijk om te weten dat sommige arbeidsmiddelen verschillende onderdelen hebben die elk hun eigen keuringsfrequentie kunnen hebben. Zo moeten bij elektrische takels de elektrische componenten jaarlijks worden gekeurd volgens NEN 3140, terwijl de mechanische onderdelen volgens andere normen geïnspecteerd worden.

Daarnaast kunnen fabrikanten specifieke eisen stellen die soms strenger zijn dan de wettelijke normen. In dat geval moet je altijd de strengste eis volgen. Door de juiste periodieke inspectie van arbeidsmiddelen uit te voeren, zorg je niet alleen voor veiligheid, maar verleng je ook de levensduur van je werkmateriaal.

Hoe stel je een effectief keuringsschema op?

Een goed keuringsschema is de ruggengraat van veiligheidsmanagement in je organisatie. Het begint allemaal met een volledige inventarisatie van alle aanwezige arbeidsmiddelen. Loop systematisch door je bedrijf en registreer elk arbeidsmiddel met informatie zoals type, merk, serienummer en aanschafdatum. Deze informatie vormt de basis voor je keuringsplanning.

Categoriseer vervolgens je arbeidsmiddelen op basis van type en vereiste keuringsfrequentie. Maak hierbij gebruik van de wettelijke eisen zoals beschreven in de verschillende NEN-normen. Voor grotere organisaties kan planningssoftware een uitkomst bieden. Hiermee kun je herinneringen instellen, certificaten beheren en overzicht houden over alle geplande en uitgevoerde keuringen.

Een vaak onderschat aspect is de documentatie. Zorg ervoor dat alle keuringsrapporten zorgvuldig worden bewaard. Dit is niet alleen wettelijk verplicht, maar kan ook cruciaal zijn bij eventuele ongevallen of inspecties. Als je meerdere locaties hebt of verschillende afdelingen met hun eigen specifieke arbeidsmiddelen, overweeg dan om per afdeling een verantwoordelijke aan te wijzen die het overzicht bewaakt over de keuring van werkmateriaal in die specifieke afdeling.

Wie mag arbeidsmiddelen keuren?

Voor het uitvoeren van keuringen zijn specifieke certificeringen vereist. De eisen verschillen per type arbeidsmiddel. Voor het keuren van elektrische apparaten volgens de NEN 3140 is een certificering als keurmeester elektrische arbeidsmiddelen noodzakelijk. Voor hijsmiddelen en valbeveiliging geldt weer een andere certificering. Het is belangrijk dat de persoon die de keuring uitvoert, beschikt over actuele kennis van de geldende normen en praktijkervaring heeft met de te keuren arbeidsmiddelen.

Je kunt kiezen tussen interne keurmeesters (eigen medewerkers met de juiste certificering) of externe specialisten. Interne keuringen hebben als voordeel dat je flexibeler bent in planning, directe kennis hebt van je specifieke werksituatie en op termijn kosten kunt besparen. Het nadeel is dat je moet investeren in opleiding en certificering, en dat je medewerkers tijd kwijt zijn aan het uitvoeren van de keuringen.

Extern uitbesteden biedt weer andere voordelen: gespecialiseerde kennis, onafhankelijkheid en geen zorgen over het bijhouden van certificeringen. Bij Nieuwhuis Opleidingen kun je terecht voor NEN 3140 keurmeester opleidingen als je medewerkers wilt opleiden tot interne keurmeesters. We leren je medewerkers niet alleen de technische aspecten, maar ook hoe ze resultaten moeten documenteren en interpreteren volgens de geldende wettelijke keuringseisen.

Veelgemaakte fouten bij het keuren van arbeidsmiddelen

Ondanks goede intenties worden er in de praktijk regelmatig fouten gemaakt bij het keuren van arbeidsmiddelen. Een van de meest voorkomende is onvolledige documentatie. Keuringsrapporten zonder datum, zonder specifieke meetwaarden of zonder duidelijke conclusie hebben juridisch weinig waarde. Zorg altijd voor volledige en heldere rapportages die voldoen aan de eisen van de betreffende norm.

Een andere veelvoorkomende fout is het missen van keuringen door gebrekkige planning. Arbeidsmiddelen worden soms over het hoofd gezien, vooral als ze op verschillende locaties worden gebruikt of als ze tijdelijk zijn opgeslagen. Een gestructureerd keuringsschema met duidelijke verantwoordelijkheden voorkomt dit probleem.

Ook de onjuiste interpretatie van normen leidt tot problemen. Bijvoorbeeld bij elektrische arbeidsmiddelen worden soms alleen de metingen uitgevoerd, maar wordt de visuele inspectie overgeslagen. Beide zijn echter essentieel voor een complete keuring volgens de NEN 3140. Zorg dat je keurmeesters goed op de hoogte zijn van de actuele normvereisten en regelmatig bijscholing krijgen om hun kennis up-to-date te houden.

Let op: Een goedkeuringssticker zonder een gedegen onderliggend keuringsrapport heeft geen enkele waarde. Bij een incident zal de Arbeidsinspectie altijd vragen naar de volledige documentatie.

Wat gebeurt er tijdens een arbeidsmiddelenkeuring?

Een professionele keuring van arbeidsmiddelen verloopt volgens een vast stramien. Het begint altijd met een visuele inspectie, ongeacht het type arbeidsmiddel. Bij ladders en trappen wordt bijvoorbeeld gekeken naar vervorming, scheuren en de staat van anti-slip voorzieningen. Bij elektrische apparaten worden snoeren, stekkers en behuizing gecontroleerd op beschadigingen.

Na de visuele inspectie volgen specifieke metingen en tests, afhankelijk van het type arbeidsmiddel. Bij elektrische arbeidsmiddelen worden bijvoorbeeld isolatieweerstand en aardlekweerstand gemeten volgens de NEN 3140. Bij heftrucks worden de remmen, stuurinrichting en hefmechanisme getest. Alle resultaten worden zorgvuldig gedocumenteerd in een keuringsrapport.

Als een arbeidsmiddel wordt afgekeurd, moet dit duidelijk worden aangegeven met een ‘afgekeurd’ sticker of label. Het arbeidsmiddel moet direct uit gebruik worden genomen en ofwel gerepareerd ofwel vervangen worden. Na reparatie is herkeuring noodzakelijk voordat het arbeidsmiddel weer in gebruik mag worden genomen. Dit hele proces van certificering werkuitrusting zorgt ervoor dat je medewerkers altijd met veilige middelen werken.

Managers en werknemers kunnen tijdens inspecties vragen verwachten over het gebruik en onderhoud van de arbeidsmiddelen. Het is belangrijk dat iedereen in de organisatie het belang van deze keuringen begrijpt en weet hoe ze zelf kunnen bijdragen aan de veiligheid door dagelijkse visuele controles uit te voeren voordat ze met een arbeidsmiddel aan het werk gaan.

Bij Nieuwhuis Opleidingen begrijpen we als geen ander het belang van goed opgeleide keurmeesters. Met onze praktijkgerichte aanpak zorgen we ervoor dat je medewerkers niet alleen weten hoe ze moeten keuren, maar ook waarom deze keuringen zo belangrijk zijn voor de veiligheid op de werkvloer.