Volgens de Nederlandse Arbeidsomstandighedenwet moeten alle arbeidsmiddelen op de werkvloer regelmatig gekeurd worden. Dit omvat elektrisch gereedschap (zoals boormachines en slijptollen), hefmiddelen en hijsgereedschap (zoals takels en hijskranen), ladders en trappen (volgens NEN 2484), en zelfs niet-elektrische handgereedschappen. De keuringsfrequentie varieert per type gereedschap: elektrisch handgereedschap moet doorgaans jaarlijks gekeurd worden, hefmiddelen meestal ook jaarlijks, terwijl handgereedschap in zware omstandigheden elke 3 maanden gekeurd moet worden. Het niet naleven van deze keuringsplicht kan leiden tot juridische aansprakelijkheid, boetes en verhoogd risico op werkgerelateerde ongevallen.
Wettelijke vereisten voor gereedschapskeuring
De Nederlandse wet is duidelijk over het belang van veilige arbeidsmiddelen. De basis hiervoor ligt in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) en het Arbobesluit, hoofdstuk 7. Hierin staat dat alle arbeidsmiddelen veilig moeten zijn en regelmatig geïnspecteerd moeten worden.
Het Arbobesluit, artikel 7.4a stelt specifiek dat arbeidsmiddelen periodiek gekeurd moeten worden door een deskundig persoon. Deze ‘deskundigheid’ betekent dat de keurmeester:
- Kennis heeft van de geldende normen
- Kan werken met de juiste testmiddelen
- Een goede administratie bijhoudt van alle keuringen
Voor specifieke gereedschappen gelden aanvullende normen, zoals de NEN 3140 voor elektrische arbeidsmiddelen en de NEN 2484 voor klimmateriaal zoals ladders en trappen. Deze normen stellen gedetailleerde eisen aan zowel het arbeidsmiddel zelf als aan de keuring ervan.
Elektrisch gereedschap: keuringsplicht en frequentie
Alle elektrische arbeidsmiddelen op de werkvloer moeten periodiek gekeurd worden volgens de NEN 3140 norm. Hieronder vallen apparaten zoals:
- Handgereedschap (boormachines, slijptollen, etc.)
- Verlengsnoeren en haspels
- Kantoorapparatuur
- Machines en installaties
De keuringsfrequentie hangt af van het type apparaat en de gebruiksomstandigheden. Als algemene richtlijn geldt:
- Handgereedschap in zware omstandigheden: elke 3 maanden
- Standaard handgereedschap: jaarlijks
- Kantoorapparatuur: eens per 4 jaar
Bij de keuring wordt zowel een visuele inspectie uitgevoerd als metingen met speciale apparatuur. Hiermee wordt gecontroleerd of het apparaat nog voldoet aan de veiligheidseisen. Wil je meer weten over hoe je zelf elektrische arbeidsmiddelen kunt keuren? Onze cursus NEN 3140 keurmeester elektrische arbeidsmiddelen biedt alle kennis en vaardigheden die je nodig hebt.
Keuringsplicht voor hefmiddelen en hijsgereedschap
Hefmiddelen en hijsgereedschappen behoren tot de meest risicovolle arbeidsmiddelen. De keuring hiervan is dan ook van cruciaal belang. Onder deze categorie vallen:
- Takels en hijskranen
- Hijsbanden en kettingen
- Haken en sluitingen
- Vorkheftrucks
Voor deze middelen geldt meestal een jaarlijkse keuringsplicht. Bij intensief gebruik of in zware omstandigheden kan een hogere frequentie noodzakelijk zijn. De keurmeester controleert op slijtage, scheuren, vervorming en functionaliteit van alle veiligheidsvoorzieningen.
Het keuren van hijsmiddelen vergt specialistische kennis van normen zoals de NEN 818 (voor kettingwerk) en EN 361/363 (voor valbeveiliging). Alleen goed opgeleide keurmeesters kunnen deze inspecties volgens de wettelijke eisen uitvoeren.
Welke handgereedschappen moeten gekeurd worden?
Niet alleen elektrisch gereedschap valt onder de keuringsplicht. Ook niet-elektrische handgereedschappen en klimmateriaal moeten regelmatig geïnspecteerd worden. Dit omvat:
- Ladders en trappen (NEN 2484)
- Steigers en rolsteigers (NEN-EN 1004)
- Handgereedschap zoals hamers, schroevendraaiers en tangen
- Magazijnstellingen
Voor ladders en trappen geldt dat deze jaarlijks gekeurd moeten worden volgens de NEN 2484 norm. Een belangrijk aspect hierbij is dat op elk klimmateriaal een gebruiksaanwijzing aanwezig moet zijn. Ontbreekt deze, dan moet het materiaal worden afgekeurd totdat er een nieuwe gebruiksaanwijzing is aangebracht.
Voor handgereedschap zoals hamers en tangen volstaat meestal een regelmatige visuele inspectie op gebreken zoals losse stelen of scheuren. Deze inspecties kunnen vaak door de gebruiker zelf worden uitgevoerd, mits goed geïnstrueerd.
Risico’s bij het negeren van keuringsplicht
Het niet naleven van de keuringsplicht voor gereedschappen brengt ernstige risico’s met zich mee:
- Juridische aansprakelijkheid bij ongevallen
- Boetes van de Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie)
- Verhoogd risico op werkgerelateerde ongevallen
- Mogelijke stillegging van werkzaamheden
Bij een arbeidsongeval zal de Inspectie SZW altijd onderzoeken of alle arbeidsmiddelen correct gekeurd waren. Is dit niet het geval, dan kan de werkgever strafrechtelijk vervolgd worden, vooral als het ongeval te wijten is aan falend materieel dat niet (tijdig) gekeurd was.
Naast de wettelijke consequenties is er natuurlijk het menselijke aspect: niemand wil dat een collega gewond raakt door een defect apparaat dat bij een goede keuring opgemerkt had kunnen worden.
Documentatie en certificering van keuringen
Bij elke keuring hoort een goede administratie. Dit is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook essentieel voor je eigen bedrijfsvoering. Een goede keuringsdocumentatie omvat:
- Registratie van elk arbeidsmiddel (uniek identificatienummer)
- Datum van aanschaf en ingebruikname
- Keuringsrapporten met datum en uitkomst
- Planning voor volgende keuringen
- Naam en certificering van de keurmeester
De keuringssticker op het arbeidsmiddel zelf geeft snel inzicht in de keuringsstatus. Hierop staat wanneer de laatste keuring plaatsvond en wanneer de volgende gepland staat.
Bij Nieuwhuis Opleidingen leiden we keurmeesters op die niet alleen de technische aspecten van het keuren beheersen, maar ook weten hoe ze een degelijke administratie opzetten en bijhouden. Zo zorgen we ervoor dat jouw bedrijf volledig voldoet aan alle wettelijke eisen rond gereedschapskeuring.
Wil je zelf keuringen uitvoeren of je kennis verdiepen? Bekijk dan ons uitgebreide aanbod aan opleidingen voor keurmeesters. Met een certificaat van Nieuwhuis Opleidingen ben je verzekerd van actuele kennis die voldoet aan alle wettelijke eisen.