Is het keuren van ladders en trappen verplicht?
Ladders en trappen die tijdens werkzaamheden worden gebruikt, vallen onder de arbeidsmiddelen. Werkgevers moeten ervoor zorgen dat arbeidsmiddelen veilig zijn en in goede staat blijven. Wanneer arbeidsmiddelen door slijtage, veroudering of andere invloeden onveilig kunnen worden, schrijft het Arbobesluit voor dat ze periodiek door een deskundige worden gekeurd. Daarbij schrijft de wet niet voor ieder arbeidsmiddel één vaste keuringsfrequentie voor. Hoe vaak een keuring nodig is, hangt onder andere af van:
- het soort arbeidsmiddel;
- hoe intensief het wordt gebruikt;
- de omstandigheden waarin het wordt gebruikt;
- de kans op beschadiging;
- eerdere keuringsresultaten;
- de risico’s die uit de RI&E naar voren komen.
Voor ladders en trappen is daarnaast NEN 2484 relevant. Deze norm gaat over draagbaar klimmaterieel en bevat onder andere eisen rondom gebruik, onderhoud en beproeving.
Hoe vaak moet een ladder worden gekeurd?
Voor professioneel gebruikte ladders wordt vaak een jaarlijkse periodieke keuring aangehouden.
Dat betekent echter niet dat één jaar automatisch voor iedere ladder het juiste interval is. Een ladder die slechts incidenteel binnen wordt gebruikt, krijgt met andere omstandigheden te maken dan een ladder die dagelijks wordt meegenomen naar bouwplaatsen, buiten wordt opgeslagen en regelmatig wordt vervoerd. Bij het bepalen van de keuringsfrequentie kijk je daarom naar het daadwerkelijke gebruik.
Wanneer kan vaker keuren nodig zijn?
Een korter keuringsinterval kan bijvoorbeeld verstandig zijn wanneer een ladder:
- dagelijks of zeer regelmatig wordt gebruikt;
- vaak wordt vervoerd;
- op bouwplaatsen wordt gebruikt;
- buiten wordt opgeslagen;
- wordt blootgesteld aan vocht of vuil;
- in aanraking kan komen met chemicaliën;
- regelmatig zwaar wordt belast;
- eerder gebreken heeft vertoond.
In zo’n situatie kan een organisatie bijvoorbeeld besluiten om vaker dan eenmaal per jaar een formele keuring uit te voeren. De juiste frequentie moet dus worden gebaseerd op de risico’s, niet alleen op een standaarddatum in de agenda.
Moeten trappen ook jaarlijks worden gekeurd?
Voor draagbare trappen en trapladders geldt in principe dezelfde gedachte als voor ladders. Ook deze arbeidsmiddelen kunnen tijdens gebruik beschadigen of slijten. Denk bijvoorbeeld aan scharnieren, spreidbeveiligingen, treden en antislipvoeten. Daarom worden professioneel gebruikte draagbare trappen doorgaans eveneens periodiek gekeurd. Hoe vaak dat nodig is, hangt opnieuw af van het gebruik en de omstandigheden. Een trap die dagelijks in een magazijn wordt gebruikt, kan bijvoorbeeld sneller slijtage vertonen dan een trap die enkele keren per jaar uit een opslagruimte wordt gehaald.
Is één jaarlijkse keuring voldoende?
Niet altijd. Een belangrijke misvatting is dat een jaarlijkse keuringssticker betekent dat je een ladder vervolgens twaalf maanden zonder verdere controle kunt gebruiken. Ook tussen twee periodieke keuringen kan er iets gebeuren. Een ladder kan bijvoorbeeld:
- vallen;
- ergens tegenaan stoten;
- verkeerd worden vervoerd;
- overbelast raken;
- beschadigd raken tijdens werkzaamheden.
Daarom moet een gebruiker vóór gebruik ook zelf beoordelen of het klimmaterieel nog veilig oogt. Zie je bijvoorbeeld een verbogen stijl, een losse sport of een beschadigde antislipvoet? Dan moet het arbeidsmiddel niet worden gebruikt totdat duidelijk is dat het weer veilig is.
Wanneer moet je een ladder tussentijds opnieuw laten beoordelen?
Naast de geplande periodieke keuring kan een extra beoordeling nodig zijn wanneer er aanleiding is om aan de veiligheid te twijfelen. Denk bijvoorbeeld aan:
- een ladder die van hoogte is gevallen;
- zichtbare vervorming;
- beschadiging na transport;
- een loszittende sport of trede;
- beschadigde scharnieren;
- versleten antislipvoeten;
- een defect vergrendelingsmechanisme;
- blootstelling aan omstandigheden die het materiaal kunnen aantasten.
Wacht in zulke situaties dus niet automatisch tot de datum van de volgende periodieke keuring.
Waar wordt op gelet bij een keuring van ladders en trappen?
Tijdens een keuring wordt het draagbare klimmaterieel systematisch beoordeeld op gebreken die veilig gebruik kunnen beïnvloeden. Daarbij kan onder andere worden gekeken naar:
- stijlen;
- sporten en treden;
- verbindingen;
- lassen;
- scharnieren;
- spreidbeveiligingen;
- vergrendelingen;
- antislipvoorzieningen;
- ladderschoenen;
- vervorming;
- scheuren;
- corrosie of andere aantasting;
- ontbrekende of beschadigde onderdelen.
Welke controlepunten relevant zijn, hangt af van het soort ladder of trap. Een uitschuifbare ladder heeft bijvoorbeeld andere onderdelen en risico’s dan een eenvoudige trapladder.
Wat gebeurt er als een ladder wordt afgekeurd?
Wanneer een ladder of trap niet meer veilig gebruikt kan worden, moet worden voorkomen dat iemand hem alsnog pakt. Afhankelijk van het gebrek kan het klimmaterieel bijvoorbeeld:
- worden gerepareerd;
- buiten gebruik worden gesteld;
- worden vervangen.
Na een reparatie moet worden beoordeeld of het arbeidsmiddel weer veilig kan worden gebruikt. Alleen een sticker verwijderen of een opmerking in het keuringsregister zetten is dus niet voldoende wanneer de ladder ondertussen gewoon tussen het andere materiaal blijft staan.
Wie mag ladders en trappen keuren?
Het Arbobesluit schrijft voor dat een keuring wordt uitgevoerd door een deskundige persoon of instelling. Dat hoeft voor ladders en trappen niet automatisch een externe keuringsorganisatie te zijn. Een organisatie kan er bijvoorbeeld voor kiezen om een eigen medewerker op te leiden om het klimmaterieel te inspecteren, zolang die persoon voldoende kennis en deskundigheid heeft om de keuring betrouwbaar uit te voeren.
De keurmeester moet onder andere weten:
- waarop het klimmaterieel gecontroleerd moet worden;
- welke beschadigingen tot afkeur kunnen leiden;
- welke eisen van toepassing zijn;
- hoe keuringsresultaten moeten worden geregistreerd;
- wat er met afgekeurd materiaal moet gebeuren.
Moet je keuringsresultaten vastleggen?
Ja, een goede registratie is een belangrijk onderdeel van het keuringsproces. In een keuringsregister kun je bijvoorbeeld vastleggen:
- een uniek identificatienummer;
- type ladder of trap;
- merk of fabrikant;
- locatie;
- keuringsdatum;
- geconstateerde gebreken;
- resultaat van de keuring;
- uitgevoerde vervolgactie;
- geplande volgende keuring;
- naam van de keurmeester.
Zo kun je aantonen wanneer een arbeidsmiddel is beoordeeld en wat daarbij is vastgesteld. Een keuringssticker op de ladder of trap kan daarnaast helpen om snel te zien of het materiaal binnen het vastgestelde keuringsschema valt.
Hoe bepaal je een goede keuringsfrequentie?
Een praktisch keuringsbeleid begint met een inventarisatie van het klimmaterieel binnen de organisatie. Breng bijvoorbeeld in kaart:
- Welke ladders en trappen zijn aanwezig?
- Waar worden ze gebruikt?
- Hoe vaak worden ze gebruikt?
- Onder welke omstandigheden gebeurt dat?
- Hoe groot is de kans op beschadiging?
- Welke gebreken zijn tijdens eerdere keuringen gevonden?
Op basis daarvan kun je een passend keuringsinterval bepalen. Voor veel professioneel gebruikt klimmaterieel is een jaarlijkse periodieke keuring een logisch uitgangspunt. Bij zwaardere omstandigheden kan het nodig zijn om vaker te keuren. Daarnaast blijft een controle vóór gebruik belangrijk.
Zelf ladders en trappen leren keuren
Wil je binnen jouw organisatie zelf draagbaar klimmaterieel inspecteren? Tijdens de NEN 2484 opleiding voor het keuren van ladders en trappen leer je waar je tijdens een keuring op moet letten en hoe je beoordeelt of klimmaterieel nog veilig kan worden gebruikt. Je leert onder andere systematisch controleren, gebreken herkennen en keuringsresultaten vastleggen. Zo kun je binnen de organisatie zorgen voor een praktisch keuringssysteem en voorkom je dat beschadigde ladders en trappen ongemerkt in gebruik blijven.