Ja, je kunt elektrisch gereedschap zelf keuren volgens de NEN 3140, mits je beschikt over de juiste kennis, materialen en meetapparatuur. Het is wettelijk toegestaan om als bedrijf zelf de keuringen uit te voeren, zolang je de richtlijnen van de norm nauwkeurig volgt. Hiervoor is basiskennis van elektriciteit noodzakelijk en moet je gebruik maken van gespecialiseerde testapparatuur zoals een PAT-tester. Voor complexe apparatuur of wanneer je onvoldoende expertise hebt, is het verstandig om een professionele keurmeester in te schakelen. Met de juiste training en apparatuur kun je echter veel keuringen veilig zelf uitvoeren.
Wat houdt de NEN 3140 norm precies in?
De NEN 3140 is een Nederlandse norm die specifieke regels en richtlijnen bevat voor het veilig werken met elektrische installaties en apparatuur. Deze norm is afgeleid van de internationale IEC 60364 standaard en is in Nederland wettelijk verplicht via de Arbowet. De norm stelt eisen aan de veiligheid van elektrische bedrijfsmiddelen en schrijft voor hoe je deze apparatuur moet inspecteren en onderhouden.
De NEN 3140 richt zich op drie hoofdaspecten:
- De veiligheid van elektrische installaties
- De veiligheid van elektrische arbeidsmiddelen
- De veiligheid van de werkzaamheden aan of nabij deze installaties
Als werkgever ben je wettelijk verplicht om ervoor te zorgen dat alle elektrische apparatuur die in je bedrijf wordt gebruikt, veilig is. Dit betekent dat je regelmatige inspecties moet uitvoeren en defecte apparatuur moet repareren of vervangen. Het niet naleven van deze regels kan resulteren in boetes, maar nog belangrijker: het kan leiden tot onveilige situaties en ongevallen.
Benodigde kennis en materialen
Om zelf elektrisch gereedschap te kunnen keuren volgens de NEN 3140, heb je bepaalde kennis en materialen nodig. Ten eerste moet je beschikken over basiskennis van elektriciteit en de veiligheidsrisico’s begrijpen. Het is daarom raadzaam om eerst een basistraining te volgen. Bij onze NEN 3140 cursus voor keurmeesters van elektrische arbeidsmiddelen leer je alle ins en outs van het veilig keuren.
Voor het uitvoeren van keuringen heb je de volgende materialen nodig:
- Een PAT-tester (Portable Appliance Tester) die voldoet aan de NEN 3140
- Multimeter voor aanvullende metingen
- Isolatieweerstandsmeter
- Keuringsrapporten en keuringsstickers
- Persoonlijke beschermingsmiddelen
- Een computer of tablet voor de administratie
De kwaliteit van je meetapparatuur is essentieel. Goede meetapparatuur moet regelmatig gekalibreerd worden om nauwkeurige resultaten te garanderen. Alle apparatuur die je gebruikt voor het testen moet zelf ook volgens de normen zijn gekeurd.
Stapsgewijze keuringsprocedure NEN 3140
Het keuren van elektrisch gereedschap volgens de NEN 3140 bestaat uit verschillende stappen die je nauwkeurig moet volgen. Hier is een overzicht van de belangrijkste stappen:
- Visuele inspectie: Controleer het apparaat op zichtbare schade zoals scheuren, gebroken onderdelen, beschadigde kabels of stekkers.
- Functietest: Schakel het apparaat in om te controleren of het naar behoren werkt. Let op ongewone geluiden, trillingen of geuren.
- Elektrische metingen: Voer metingen uit om de elektrische veiligheid te testen. Dit omvat:
- Aardlekweerstandsmeting (voor klasse I apparatuur)
- Isolatieweerstandsmeting
- Lekstroommeting
- Beoordeling van resultaten: Vergelijk je metingen met de toegestane waarden volgens de NEN 3140.
- Registratie en etikettering: Registreer de resultaten in een keuringsrapport en voorzie goedgekeurde apparatuur van een keuringssticker met de datum van keuring en de datum van de volgende keuring.
Bij het testen van kabelhaspels en verlengsnoeren is het belangrijk dat deze volledig zijn uitgerold tijdens de meting. Beweeg de kabel tijdens het meten om eventuele interne breuken te detecteren.
Veelvoorkomende uitdagingen bij zelfkeuring
Bij het zelf keuren van elektrisch gereedschap kun je tegen verschillende uitdagingen aanlopen. Eén van de meest voorkomende problemen is de interpretatie van meetwaarden. Het kan lastig zijn om te bepalen of een meetwaarde binnen de aanvaardbare grenzen valt, vooral als je nog niet veel ervaring hebt met keuringen.
Andere uitdagingen zijn:
- Het beoordelen van slijtage en het onderscheid maken tussen normale gebruikssporen en daadwerkelijke defecten
- Het correct uitvoeren van metingen, vooral bij complexere apparatuur
- Het bijhouden van de administratie en het consequent volgen van de keuringsprocedures
- Het up-to-date houden van kennis over de laatste normen en richtlijnen
Om deze uitdagingen te overwinnen, is het belangrijk om regelmatig bijscholing te volgen en ervaring op te doen onder begeleiding van een ervaren keurmeester. Bij twijfel is het altijd beter om het zekere voor het onzekere te nemen en professioneel advies in te winnen.
Documentatie en keuringsfrequentie
Een belangrijk onderdeel van het keuringsproces is de documentatie. Voor elke keuring moet je een keuringsrapport opstellen waarin je de resultaten vastlegt. Dit rapport moet minimaal de volgende informatie bevatten:
- Unieke identificatie van het geteste apparaat
- Datum van de keuring
- Naam van de keurmeester
- Uitgevoerde tests en meetresultaten
- Conclusie (goedgekeurd/afgekeurd)
- Datum van de volgende keuring
Goedgekeurde apparaten moeten worden voorzien van een keuringssticker waarop duidelijk staat wanneer de volgende keuring moet plaatsvinden. Deze sticker moet zichtbaar op het apparaat worden aangebracht.
De keuringsfrequentie hangt af van verschillende factoren, zoals het type apparaat, de gebruiksintensiteit en de werkomgeving. Als richtlijn geldt:
- Kantooromgeving: jaarlijks
- Industriële omgeving: elke 3-6 maanden
- Bouwplaatsen en andere zware omstandigheden: elke 3 maanden of zelfs maandelijks
Wanneer professionele hulp inschakelen?
Hoewel het zelf keuren van elektrisch gereedschap mogelijk is, zijn er situaties waarin je beter professionele hulp kunt inschakelen. Dit is vooral het geval bij:
- Complexe apparatuur met specifieke testprocedures
- Grote hoeveelheden apparatuur, waarbij uitbesteden efficiënter kan zijn
- Onvoldoende kennis of ervaring binnen je organisatie
- Afwezigheid van de juiste testapparatuur
- Hoog-risico omgevingen waar extra zorgvuldigheid is vereist
Voor bedrijven die regelmatig keuringen moeten uitvoeren, kan het zinvol zijn om medewerkers op te leiden tot gecertificeerde keurmeesters. Bij Nieuwhuis Opleidingen bieden we praktijkgerichte cursussen aan die je alle kennis en vaardigheden bijbrengen om veilig en volgens de norm te keuren.
Het veilig houden van je werkomgeving is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een morele verantwoordelijkheid. Door elektrisch gereedschap regelmatig te keuren volgens de NEN 3140 norm, draag je bij aan de veiligheid van jezelf en je collega’s. Of je nu kiest voor zelfkeuring of professionele hulp, het belangrijkste is dat de keuringen grondig en consistent worden uitgevoerd.