Wanneer is een elektrische keuring verplicht?
Werkgevers moeten ervoor zorgen dat werknemers veilig gebruik kunnen maken van elektrische installaties en arbeidsmiddelen. Elektrische installaties en apparaten moeten daarom in goede staat verkeren en regelmatig worden gecontroleerd. De regels rondom elektrische veiligheid komen voort uit de Arbowet. NEN 3140 wordt gebruikt als belangrijke norm voor de veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en arbeidsmiddelen.
Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende situaties.
Bedrijfspanden
Binnen bedrijfspanden moeten elektrische installaties en arbeidsmiddelen regelmatig worden gecontroleerd. Werkgevers zijn verantwoordelijk voor de veiligheid van werknemers die met of in de buurt van deze installaties en apparaten werken.
Openbare gebouwen
Ook in scholen, zorginstellingen, overheidsgebouwen en andere openbare gebouwen speelt elektrische veiligheid een belangrijke rol. In deze gebouwen maken vaak veel mensen gebruik van de aanwezige installaties.
Particuliere woningen
Voor particuliere woningen bestaat geen algemene verplichting om de elektrische installatie periodiek te laten keuren. Bij verhuur, verkoop of ingrijpende verbouwingen kan een elektrische keuring wel worden aangeraden of door een verzekeraar worden gevraagd.
Ruimtes met een verhoogd risico
Voor ruimtes met bijzondere risico’s kunnen aanvullende eisen gelden. Denk bijvoorbeeld aan:
- natte ruimtes;
- explosiegevaarlijke omgevingen;
- medische ruimtes.
Hier kunnen naast de algemene eisen aanvullende veiligheidsnormen een rol spelen.
Wat is het verschil tussen NEN 1010 en NEN 3140?
Bij elektrische keuringen worden NEN 1010 en NEN 3140 regelmatig genoemd. Beide normen hebben te maken met elektrische veiligheid, maar hebben een andere toepassing.
- NEN 1010 beschrijft de veiligheidseisen waaraan elektrische installaties bij aanleg moeten voldoen.
- NEN 3140 richt zich op de veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen.
Voor bedrijven is NEN 3140 daardoor belangrijk bij het veilig gebruiken, inspecteren en onderhouden van elektrische installaties en apparaten op de werkvloer.
Wat houdt een elektrische keuring in?
Tijdens een elektrische keuring wordt gecontroleerd of de installatie of het arbeidsmiddel veilig kan worden gebruikt. Een keuring kan uit verschillende onderdelen bestaan.
- Visuele inspectie: Eerst wordt gekeken naar zichtbare gebreken zoals: Beschadigingen, slijtage, defecte onderdelen en onjuiste montage. Een visuele controle kan al veel veiligheidsproblemen aan het licht brengen.
- Controle van beveiligingen: Ook beveiligingen zoals aardlekschakelaars worden gecontroleerd. Deze voorzieningen spelen een belangrijke rol bij het beperken van elektrische risico’s.
- Elektrische metingen: Vervolgens kunnen verschillende metingen worden uitgevoerd, waaronder: Isolatiemetingen, aardingsmetingen en kortsluitstroommetingen. Met deze metingen kunnen gebreken worden ontdekt die tijdens een visuele inspectie niet altijd zichtbaar zijn.
- Inspectie van elektrische arbeidsmiddelen: Naast vaste installaties kunnen ook elektrische arbeidsmiddelen worden gecontroleerd. Denk bijvoorbeeld aan elektrische gereedschappen, machines en andere apparatuur die binnen een organisatie wordt gebruikt.
- Rapportage: De resultaten van de keuring worden vastgelegd. Eventuele gebreken worden daarbij geregistreerd, zodat duidelijk is welke maatregelen nodig zijn.
Waarom is een elektrische keuring belangrijk?
Het doel van een elektrische keuring is om risico’s vroegtijdig te herkennen en elektrische installaties en arbeidsmiddelen veilig te kunnen blijven gebruiken. Gebreken kunnen onder andere leiden tot:
- elektrische schokken;
- brand;
- uitval van apparatuur;
- andere gevaarlijke situaties.
Voor werkgevers speelt daarnaast de verantwoordelijkheid voor een veilige werkomgeving een belangrijke rol. Het niet naleven van de verplichtingen rondom elektrische veiligheid kan gevolgen hebben, zoals aansprakelijkheid bij ongevallen, sancties van de Arbeidsinspectie en problemen met verzekeringen.
Hoe vaak moet een elektrische keuring plaatsvinden?
Hoe vaak een elektrische installatie of arbeidsmiddel moet worden gekeurd, hangt af van verschillende omstandigheden.
- Vaste elektrische installaties: Voor vaste elektrische installaties in bedrijfspanden wordt vaak een keuringsinterval van 3 tot 5 jaar aangehouden. Het juiste interval is afhankelijk van onder andere het type organisatie en de aanwezige risico’s.
- Elektrische arbeidsmiddelen: Elektrische arbeidsmiddelen worden afhankelijk van het gebruik en de omstandigheden vaker gecontroleerd. Vaak wordt hiervoor een jaarlijkse keuring aangehouden. Wordt apparatuur intensief gebruikt of onder zware omstandigheden ingezet? Dan kan een hogere keuringsfrequentie nodig zijn.
- Na wijzigingen of verbouwingen: Na een verbouwing of wijziging aan een elektrische installatie is een nieuwe keuring nodig, ongeacht wanneer de vorige keuring heeft plaatsgevonden. De keuringsfrequentie kan worden vastgelegd in een onderhoudsplan en worden afgestemd op de risico’s die binnen de organisatie aanwezig zijn.
Welke elektrische arbeidsmiddelen moeten worden gekeurd?
Binnen bedrijven worden veel verschillende elektrische arbeidsmiddelen gebruikt. Deze moeten veilig zijn en blijven tijdens het gebruik. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om:
- elektrisch gereedschap;
- machines;
- apparaten;
- andere elektrische arbeidsmiddelen die werknemers gebruiken.
Hoe vaak een arbeidsmiddel gecontroleerd moet worden, hangt af van het gebruik en de omstandigheden waarin het apparaat wordt ingezet. Een apparaat dat intensief wordt gebruikt in een zware werkomgeving kan bijvoorbeeld eerder beschadigd raken dan apparatuur die voornamelijk in een kantooromgeving wordt gebruikt.
Wie mag een elektrische keuring uitvoeren?
Een elektrische keuring moet worden uitgevoerd door iemand die voldoende kennis heeft van de installaties of arbeidsmiddelen die worden beoordeeld. De keurmeester moet onder andere:
- kennis hebben van de relevante normen;
- weten welke controles moeten worden uitgevoerd;
- elektrische metingen kunnen uitvoeren;
- meetresultaten kunnen beoordelen;
- defecten en veiligheidsrisico’s herkennen;
- bepalen of een arbeidsmiddel veilig gebruikt kan worden.
Voor complexere werkzaamheden aan elektrische installaties kan een aanwijzing als Vakbekwaam Persoon (VP) volgens NEN 3140 noodzakelijk zijn.
Kun je elektrische arbeidsmiddelen zelf laten keuren binnen je organisatie?
Organisaties die veel elektrische arbeidsmiddelen gebruiken, kunnen ervoor kiezen om de benodigde kennis voor het keuren ervan zelf in huis te halen. Een medewerker moet dan wel beschikken over voldoende kennis om elektrische arbeidsmiddelen correct te inspecteren, metingen uit te voeren en de resultaten te beoordelen.
Tijdens de NEN 3140 Keurmeester Elektrische Arbeidsmiddelen opleiding leer je hoe je elektrische arbeidsmiddelen controleert en beoordeelt.
Wat zijn de gevolgen als elektrische installaties niet worden gekeurd?
Het niet op orde hebben van elektrische veiligheid kan verschillende gevolgen hebben.
Aansprakelijkheid bij ongevallen
Een werkgever is verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving. Wanneer een ongeval ontstaat door een onveilige elektrische installatie of een defect arbeidsmiddel, kan aansprakelijkheid een rol spelen.
Sancties van de Arbeidsinspectie
Wanneer niet aan de verplichtingen rondom arbeidsveiligheid wordt voldaan, kan de Arbeidsinspectie optreden.
Problemen met verzekeringen
Ook verzekeraars kunnen eisen stellen aan de staat en keuring van elektrische installaties. Bij schade kan het ontbreken van de benodigde controles gevolgen hebben voor de verzekering.
Veiligheidsrisico's
Het belangrijkste risico blijft de veiligheid van de mensen die met de installatie of apparatuur werken. Defecten kunnen elektrische schokken, brand en andere ongevallen veroorzaken.
Is een elektrische keuring voor particulieren verplicht?
Voor particuliere woningen bestaat geen algemene wettelijke verplichting om de elektrische installatie periodiek te laten keuren. Dat verschilt dus van een bedrijfssituatie, waarin een werkgever verantwoordelijk is voor de veiligheid van werknemers en de gebruikte arbeidsmiddelen.
Bij bijvoorbeeld verhuur, verkoop of een ingrijpende verbouwing kan een elektrische keuring wel relevant zijn. Ook verzekeraars kunnen hier voorwaarden aan stellen.
Zelf elektrische arbeidsmiddelen leren keuren?
Gebruik je binnen jouw organisatie veel elektrisch gereedschap, machines of andere elektrische arbeidsmiddelen? Dan kan het praktisch zijn om de kennis voor het uitvoeren van keuringen intern beschikbaar te hebben.
Tijdens de NEN 3140 Keurmeester Elektrische Arbeidsmiddelen opleiding leer je elektrische arbeidsmiddelen inspecteren, de benodigde metingen uitvoeren en beoordelen of ze veilig gebruikt kunnen worden.