Ja, kraankeuring is wettelijk verplicht in Nederland volgens de Arbowet en het Arbobesluit. Alle professioneel gebruikte hijs- en hefwerktuigen moeten minimaal één keer per jaar worden gekeurd door een deskundige keurmeester. Deze verplichting geldt voor alle soorten kranen, van torenkranen tot hijsinstallaties, evenals voor bijbehorende hijsmiddelen zoals kettingen en haken. Het niet naleven van deze wettelijke verplichting kan leiden tot ernstige veiligheidsrisico’s, hoge boetes van de Inspectie SZW en mogelijke aansprakelijkheid bij ongevallen.
Wettelijke basis voor kraankeuringen in Nederland
De verplichting om kranen te keuren vindt zijn oorsprong in de Nederlandse wetgeving. De Arbowet en het Arbobesluit schrijven voor dat arbeidsmiddelen, waaronder kranen en andere hijsmiddelen vallen, regelmatig gekeurd moeten worden om de veiligheid te waarborgen. Specifiek artikel 7.4a van het Arbobesluit stelt dat arbeidsmiddelen die onderhevig zijn aan invloeden die leiden tot verslechtering, periodiek moeten worden gekeurd.
Daarnaast speelt ook de Warenwet een belangrijke rol. In het Warenwetbesluit machines zijn de eisen voor veiligheid van machines, waaronder hijswerktuigen, vastgelegd. Deze wetgeving is grotendeels gebaseerd op Europese richtlijnen die uniform door alle EU-lidstaten worden toegepast.
Als werkgever ben je wettelijk verplicht om te zorgen dat je kranen voldoen aan deze regelgeving. Dit betekent niet alleen dat je ze moet laten keuren, maar ook dat je het onderhoud goed moet bijhouden en dat je zorgt dat de bedieners voldoende zijn opgeleid.
Welke kranen moeten wettelijk gekeurd worden?
De keuringsplicht geldt voor vrijwel alle soorten hijs- en hefwerktuigen die in professionele omgevingen worden gebruikt. Hieronder vallen onder andere:
- Mobiele kranen (autolaadkranen, rupskranen)
- Torenkranen op bouwplaatsen
- Portaalkranen en bovenloopkranen in fabrieken
- Hijskranen op voertuigen
- Brugkranen in werkplaatsen
- Hijsinstallaties en takels
- Palletwagens (elektrische) en stapelaars met hefvermogen
Ook alle bijbehorende hijsmiddelen zoals stroppen, kettingen, hijsbanden en haken moeten regelmatig worden gekeurd. De wetgeving maakt hierbij geen onderscheid tussen grote of kleine kranen – het gaat erom dat elk werktuig dat gebruikt wordt voor het hijsen van lasten veilig moet zijn.
De definitie van wat een hijsgereedschap is vind je in de Machinerichtlijn: een niet vast verbonden component of uitrustingsstuk voor het hijsen van een last. Denk hierbij aan al het materiaal tussen de haak van een kraan en de last die gehesen wordt.
Frequentie en inhoud van verplichte kraankeuringen
Hoe vaak een kraan gekeurd moet worden, hangt af van het type kraan en de gebruiksintensiteit. De algemene richtlijn is minimaal één keer per jaar, maar bij intensief gebruik of bij gebruik onder zware omstandigheden kan een hogere frequentie noodzakelijk zijn. In sommige gevallen kan de fabrikant ook specifieke keuringsintervallen voorschrijven die je moet volgen.
Tijdens een kraankeuring worden diverse aspecten gecontroleerd:
- Visuele inspectie op beschadigingen, vervormingen en slijtage
- Controle van de remmen, schakelaars en beveiligingen
- Testen van de lastbegrenzers en overlastbeveiligingen
- Controle van de hijskabels of kettingen op slijtage en beschadigingen
- Beoordeling van de elektrische systemen
- Functionele tests onder belasting
Na de keuring krijgt de kraan een keuringscertificaat als alles in orde is. Dit certificaat is normaal gesproken één jaar geldig, tenzij de keurmeester anders bepaalt op basis van de staat van de hijskraan.
Naast de jaarlijkse keuring is het ook verplicht om een keuring uit te voeren na significante wijzigingen, reparaties of na een incident met de kraan. Dit zorgt ervoor dat het hijswerktuig ook na dergelijke gebeurtenissen veilig blijft.
Wat zijn de risico’s bij het negeren van kraankeuringen?
Het niet naleven van de wettelijke verplichting om kranen te keuren heeft ernstige consequenties. Deze kunnen worden onderverdeeld in drie categorieën:
Veiligheidsrisico’s: Een niet-gekeurde kraan kan onveilig zijn door niet-ontdekte defecten. Dit kan leiden tot ongevallen met mogelijk zwaargewonden of zelfs dodelijke slachtoffers. Denk aan vallende lasten, bezwijkende constructies of het omvallen van de kraan zelf.
Juridische gevolgen: De Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie) controleert regelmatig of bedrijven voldoen aan de Arbowetgeving. Bij het ontbreken van geldige keuringscertificaten kan de Inspectie het werk stilleggen en forse boetes opleggen. Deze boetes kunnen oplopen tot duizenden euro’s per overtreding.
Financiële risico’s: Naast boetes zijn er ook andere financiële risico’s. Verzekeraars kunnen weigeren schade te vergoeden als blijkt dat de kraankeuring niet in orde was. Bij ongevallen kan de werkgever aansprakelijk worden gesteld voor de schade, wat kan leiden tot hoge schadeclaims.
De kosten van een kraankeuring wegen niet op tegen de potentiële kosten van deze risico’s. Het is daarom altijd verstandig om je aan de wettelijke keuringsverplichting te houden en de veiligheidsvoorschriften voor arbeidsmiddelen nauwgezet te volgen.
Certificering en documentatie na een kraankeuring
Na een succesvolle kraankeuring ontvangt de eigenaar of beheerder van de kraan een keuringscertificaat. Dit certificaat is een belangrijk document dat aantoont dat de kraan is goedgekeurd voor gebruik. Het moet op verzoek kunnen worden getoond aan de Inspectie SZW.
Een volledig keuringsrapport bevat doorgaans de volgende informatie:
- Identificatiegegevens van de kraan (type, serienummer, fabricagejaar)
- Datum van de keuring
- Naam en kwalificaties van de keurmeester
- Resultaten van de uitgevoerde tests en controles
- Eventuele aanbevelingen voor reparaties of aanpassingen
- Geldigheidsperiode van het certificaat
- Handtekening van de keurmeester
Deze documenten moeten zorgvuldig worden bewaard. Het is aan te raden om een administratiesysteem bij te houden waarin alle kranen en hun keuringsstatus zijn opgenomen. Zo houd je het overzicht en kun je tijdig actie ondernemen wanneer een herkeuring nodig is.
Het is ook belangrijk om te weten dat alleen een deskundige keurmeester bevoegd is om een kraankeuring uit te voeren. Deze persoon moet aantoonbare kennis hebben van de geldende normen en wetten. Veel bedrijven kiezen ervoor om hun eigen medewerkers op te leiden tot keurmeester, wat kostenefficiënt kan zijn. Wij bieden hiervoor praktische cursussen aan waarmee je intern de expertise kunt opbouwen voor het keuren van diverse arbeidsmiddelen, waaronder hijswerktuigen.
Kraankeuringen zijn dus niet alleen wettelijk verplicht, maar vormen ook een essentieel onderdeel van een veilige werkomgeving. Door regelmatig te keuren, minimaliseer je de risico’s en voldoe je aan je wettelijke verplichtingen. Heb je vragen over hoe je dit binnen jouw organisatie kunt regelen? Neem dan contact met ons op voor advies op maat.