Ja, elektrisch gereedschap moet in veel situaties wettelijk gekeurd worden volgens het Arbeidsomstandighedenbesluit en de NEN 3140 norm. Dit geldt voor vrijwel alle elektrische arbeidsmiddelen op de werkplek, waaronder handgereedschap zoals boormachines en zaagmachines, maar ook voor kantoorapparatuur, vaste machines en verlengsnoeren. De keuringsfrequentie is niet wettelijk vastgelegd maar hangt af van factoren zoals gebruiksintensiteit en werkomgeving, waarbij voor handgereedschap doorgaans een jaarlijkse keuring wordt aanbevolen. Enkele uitzonderingen zijn apparaten op batterijen en apparatuur met zeer lage spanning.
Wat houdt de keuringsplicht voor elektrische gereedschappen in?
De keuringsplicht voor elektrisch gereedschap is verankerd in de Nederlandse wetgeving, specifiek in het Arbeidsomstandighedenbesluit (Arbobesluit). Volgens artikel 7.4a, vijfde lid, moeten elektrische arbeidsmiddelen regelmatig worden gekeurd door een deskundig persoon of instelling. Deze verplichting wordt verder uitgewerkt in de NEN 3140 norm, die specifieke richtlijnen bevat voor het werken met elektrische installaties en apparatuur.
Werkgevers hebben hierbij een cruciale verantwoordelijkheid. Ze moeten ervoor zorgen dat alle elektrische apparatuur die op de werkplek wordt gebruikt, veilig is en blijft. Dit geldt zowel voor nieuwe apparatuur met CE-markering als voor bestaande apparatuur. De werkgever is verantwoordelijk voor de veiligheid tijdens de gebruiksfase, terwijl de fabrikant verantwoordelijk blijft voor de initiële veiligheid van het product.
Welke elektrische gereedschappen vallen onder de NEN 3140?
De NEN 3140 norm is van toepassing op vrijwel alle elektrische arbeidsmiddelen die in een werkomgeving worden gebruikt. Dit omvat een breed scala aan apparatuur:
- Draagbaar elektrisch handgereedschap (boormachines, slijptollen, zaagmachines)
- Kantoorapparatuur (computers, printers, kopieermachines)
- Vast opgestelde machines (draaibanken, freesmachines, ponsmachines)
- Elektrische installaties en verdeelkasten
- Verlengsnoeren, haspels en stekkerdozen
Het maakt hierbij niet uit of de apparatuur werkt op 230V of 400V – beide spanningsniveaus vallen onder de NEN 3140. Ook maakt het niet uit of apparatuur draagbaar is of vast geïnstalleerd. Een metaalfreesmachine die vast op het lichtnet is aangesloten, valt net zo goed onder de keuringsplicht als een draagbare decoupeerzaag. Wie deze apparaten wil keuren, kan een cursus NEN 3140 keurmeester elektrische arbeidsmiddelen volgen om de juiste kennis te verkrijgen.
Uitzonderingen op de keuringsplicht voor elektrische apparatuur
Niet alle elektrische apparatuur valt onder dezelfde keuringsregime. Er zijn enkele uitzonderingen of bijzondere gevallen te noemen:
- Kleine, niet-industriële apparaten zoals rekenmachines op batterijen
- Sommige laagrisico kantoorapparatuur (hoewel periodieke visuele inspectie nog steeds wordt aanbevolen)
- Apparatuur met zeer lage spanning (minder dan 50V AC of 120V DC)
- Elektronica die enkel op batterijen werkt (zonder mogelijkheid tot netvoeding)
Voor medische apparatuur geldt een aanvullende norm: de NEN-EN-IEC 62353. Deze norm stelt specifieke eisen aan apparatuur in ziekenhuizen, zorginstellingen en tandartspraktijken.
Hoe vaak moet elektrisch gereedschap gekeurd worden?
De frequentie van keuringen is niet in de wet vastgelegd, maar wordt bepaald door verschillende factoren:
- Gebruiksintensiteit: Gereedschap dat dagelijks wordt gebruikt, moet vaker worden gekeurd dan apparatuur die incidenteel wordt gebruikt
- Werkomgeving: In agressieve omgevingen (vochtig, stoffig, corrosief) is frequentere keuring nodig
- Type apparatuur: Risicovolle apparatuur vereist vaker inspectie
- Aanbevelingen van de fabrikant: Volg altijd de richtlijnen van de fabrikant
Als algemene richtlijn wordt voor handgereedschap vaak een jaarlijkse keuring aanbevolen. Voor vast opgestelde machines kan dit variëren van jaarlijks tot driejaarlijks. Het is essentieel om een keuringsschema op te stellen en bij te houden wanneer apparatuur voor het laatst is gekeurd en wanneer de volgende keuring is gepland.
De rol van een gecertificeerde keurmeester bij inspecties
Een professionele keuring moet worden uitgevoerd door een gecertificeerde keurmeester. Deze persoon heeft een keurmeester opleiding gevolgd en beschikt over kennis van de relevante normen en inspectietechnieken. De keurmeester voert verschillende controles uit:
- Visuele inspectie: controle op zichtbare gebreken en schade
- Elektrische metingen: testen van isolatieweerstand, lekstromen en aardingsweerstand
- Functionele test: controle of het arbeidsmiddel correct werkt
Na de keuring documenteert de keurmeester de resultaten en voorziet goedgekeurde apparatuur van een keuringssticker met datum. Voor apparatuur die niet aan de eisen voldoet, wordt een advies voor reparatie of vervanging gegeven. Bij Nieuwhuis Opleidingen leiden we keurmeesters op die deze taken professioneel kunnen uitvoeren.
Gevolgen van het niet naleven van de keuringsplicht
Het negeren van de keuringsplicht kan verstrekkende gevolgen hebben:
- Juridische consequenties: Bij een ongeval kan de Arbeidsinspectie boetes opleggen die kunnen oplopen tot duizenden euro’s
- Verzekeringsproblemen: Verzekeraars kunnen uitkeringen weigeren bij schade of ongevallen door niet-gekeurde apparatuur
- Aansprakelijkheid: De werkgever kan persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor ongevallen
- Imago-schade: Incidenten kunnen het bedrijfsimago ernstig schaden
Bovenal brengt het niet keuren van elektrisch gereedschap de veiligheid van medewerkers in gevaar. Een onopgemerkt defect kan leiden tot elektrische schokken, brand of andere ongevallen met potentieel ernstige gevolgen.
Bij ons van Nieuwhuis Opleidingen begrijpen we hoe belangrijk de veiligheid op de werkplek is. Daarom bieden we professionele opleidingen voor keurmeesters aan, zodat zij elektrische gereedschappen volgens de geldende normen kunnen inspecteren. Met de juiste kennis en certificering draag je bij aan een veilige werkomgeving en voldoe je aan alle wettelijke verplichtingen.