Hoe keur je een verlengsnoer volgens NEN 3140?

Moet een verlengsnoer volgens NEN 3140 worden gekeurd?

Werkgevers moeten ervoor zorgen dat arbeidsmiddelen die medewerkers gebruiken veilig zijn. Wanneer gebruik of invloeden van buitenaf kunnen leiden tot slijtage, veroudering of verslechtering, kan periodieke keuring noodzakelijk zijn. NEN 3140 biedt een praktische methode om invulling te geven aan elektrische veiligheid en de periodieke inspectie van elektrische arbeidsmiddelen. Dat betekent niet dat de wet letterlijk voorschrijft dat ieder verlengsnoer ‘NEN 3140-gekeurd’ moet zijn. NEN 3140 is een manier om aantoonbaar invulling te geven aan de verplichtingen rond elektrische veiligheid. Voor verlengsnoeren is periodieke controle in veel werkomgevingen relevant. Ze worden vaak verplaatst, belast en blootgesteld aan omstandigheden waardoor beschadigingen kunnen ontstaan.

Hoe keur je een verlengsnoer?

Bij het inspecteren van een verlengsnoer doorloop je verschillende stappen. In hoofdlijnen bestaat de keuring uit:

1. identificeren van het verlengsnoer;
2. uitvoeren van een visuele inspectie;
3. uitvoeren van de relevante elektrische metingen;
4. beoordelen van de resultaten;
5. registreren van de keuring;
6. het snoer goedkeuren of uit gebruik nemen.

Welke metingen precies nodig zijn en welke grenswaarden gelden, is afhankelijk van het arbeidsmiddel en de eigenschappen ervan. Een keurmeester moet daarom weten welke inspectie bij het betreffende verlengsnoer hoort en hoe de meetresultaten moeten worden beoordeeld.

Stap 1: controleer het verlengsnoer visueel

Een keuring begint met een visuele inspectie. Daarmee kunnen veel gebreken al worden ontdekt voordat er een meetinstrument aan te pas komt. Controleer onder andere:

• de volledige kabel op sneden, scheuren en andere beschadigingen;
• de stekker op beschadigingen;
• de contrastekker of contactdoos op beschadigingen;
• de trekontlasting bij stekker en contactdoos;
• tekenen van oververhitting of verkleuring;
• vervormde, losse of ontbrekende onderdelen;
• zichtbare aders of beschadigde isolatie;
• eventuele eerdere ondeugdelijke reparaties.

Let daarbij niet alleen op grote beschadigingen. Ook een kabel die plaatselijk sterk geknikt of afgekneld is, kan reden zijn voor nader onderzoek. Wordt tijdens de visuele inspectie een gebrek aangetroffen waardoor veilig gebruik niet meer kan worden gegarandeerd? Dan moet het verlengsnoer niet opnieuw in gebruik worden genomen voordat het probleem op een deskundige manier is opgelost.

Stap 2: voer de benodigde elektrische metingen uit

Een verlengsnoer kan er aan de buitenkant goed uitzien terwijl er elektrisch toch iets mis is. Daarom kunnen naast de visuele inspectie elektrische metingen nodig zijn. Afhankelijk van het type verlengsnoer en de uitvoering kunnen onder andere de volgende controles relevant zijn.

Beschermingsleider controleren

Bij een geaard verlengsnoer is een betrouwbare beschermingsleiding belangrijk. Met een daarvoor geschikt meetinstrument kan worden gecontroleerd of deze verbinding correct functioneert. Een te hoge weerstand kan bijvoorbeeld wijzen op een slechte verbinding of beschadiging.

Isolatieweerstand meten

Ook de isolatie van het verlengsnoer moet voldoende bescherming bieden tegen elektrische risico’s. Met een isolatiemeting kan worden beoordeeld of de isolatie nog aan de vereiste voorwaarden voldoet. De keurmeester moet daarbij weten welke meetmethode, testspanning en grenswaarde voor het betreffende arbeidsmiddel van toepassing zijn.

Overige controles

Afhankelijk van het type arbeidsmiddel kunnen aanvullende controles of metingen nodig zijn. Daarom is het belangrijk om niet simpelweg bij ieder arbeidsmiddel hetzelfde standaardprogramma van een meetapparaat te doorlopen. De keurmeester moet begrijpen wat er wordt gemeten en waarom.

Welke apparatuur heb je nodig?

Voor een goede inspectie is geschikt meetgereedschap nodig. Vaak wordt hiervoor een tester voor elektrische arbeidsmiddelen gebruikt, ook wel een apparatentester genoemd. Maar een meetapparaat alleen is niet voldoende. Degene die de inspectie uitvoert, moet ook weten:

• welke inspecties nodig zijn;
• hoe het arbeidsmiddel is opgebouwd;
• welke metingen van toepassing zijn;
• hoe het meetinstrument correct wordt gebruikt;
• hoe meetresultaten moeten worden geïnterpreteerd;
• wanneer een arbeidsmiddel moet worden afgekeurd.

Juist die combinatie van kennis en praktijkvaardigheid is belangrijk. Een meetwaarde heeft pas betekenis wanneer duidelijk is wat er gemeten wordt en welke conclusie daaraan verbonden mag worden.

Wanneer keur je een verlengsnoer af?

Een verlengsnoer wordt afgekeurd wanneer uit de inspectie blijkt dat veilig gebruik niet kan worden gewaarborgd. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij:

• ernstige beschadiging van kabel of isolatie;
• zichtbare aders;
• een beschadigde stekker of contactdoos;
• beschadigde of ontbrekende trekontlasting;
• sporen van oververhitting;
• een ondeugdelijke reparatie;
• meetresultaten die niet aan de geldende criteria voldoen.

Een afgekeurd verlengsnoer moet duidelijk als onveilig worden behandeld en uit gebruik worden genomen totdat het deskundig is gerepareerd of vervangen.

Moet een goedgekeurd verlengsnoer een keuringssticker krijgen?

Een keuringssticker is een praktische manier om op de werkvloer snel te zien dat een arbeidsmiddel is geïnspecteerd. NEN 3140 schrijft echter geen specifieke officiële keuringssticker voor. Belangrijk is dat aantoonbaar is dat het elektrische arbeidsmiddel is goedgekeurd voor gebruik. Organisaties kunnen daarvoor bijvoorbeeld werken met een identificatienummer in combinatie met een digitaal keuringsregister. Een sticker kan daarbij helpen, maar is niet de enige manier om de keuringsstatus aantoonbaar te maken.

Welke gegevens leg je vast bij een NEN 3140-inspectie?

Een goede administratie maakt inzichtelijk welke arbeidsmiddelen zijn beoordeeld en wat de uitkomst daarvan was. Afhankelijk van de gekozen werkwijze kun je bijvoorbeeld registreren:

• welk arbeidsmiddel is geïnspecteerd;
• het unieke identificatienummer;
• de datum van inspectie;
• welke controles en metingen zijn uitgevoerd;
• de gemeten waarden;
• eventuele geconstateerde gebreken;
• het resultaat van de inspectie;
• wie de inspectie heeft uitgevoerd.

Registratie kan op papier, maar veel organisaties gebruiken hiervoor een digitaal systeem. Daarmee kunnen arbeidsmiddelen eenvoudig worden teruggevonden en kan de inspectiehistorie worden bijgehouden.

Hoe vaak moet een verlengsnoer worden gekeurd?

Niet ieder verlengsnoer hoeft automatisch volgens dezelfde vaste termijn te worden geïnspecteerd. De benodigde keuringsfrequentie hangt samen met het risico en de omstandigheden waarin het arbeidsmiddel wordt gebruikt. Denk daarbij aan:

• hoe vaak het snoer wordt gebruikt;
• de omstandigheden op de werkplek;
• de kans op beschadiging;
• de manier waarop medewerkers met het snoer omgaan;
• eerdere inspectieresultaten;
• de uitkomsten van de RI&E.

Een verlengsnoer dat dagelijks op een bouwplaats wordt gebruikt, wordt bijvoorbeeld aan andere omstandigheden blootgesteld dan een verlengsnoer dat vrijwel permanent onder een bureau in een kantoor ligt. De inspectiefrequentie moet daarom passen bij het daadwerkelijke risico.

Wie mag een verlengsnoer keuren?

Een inspectie moet worden uitgevoerd door iemand die voldoende deskundig is om de veiligheid van het arbeidsmiddel te beoordelen. Dat betekent dat deze persoon niet alleen een meetapparaat moet kunnen bedienen, maar ook moet begrijpen welke controles nodig zijn, hoe meetresultaten worden geïnterpreteerd en wanneer een arbeidsmiddel veilig of onveilig is. Wil je medewerkers zelf elektrische arbeidsmiddelen laten inspecteren? Dan is het belangrijk dat zij hiervoor over voldoende kennis en praktische vaardigheden beschikken. Nieuwhuis Opleidingen biedt hiervoor de NEN 3140 keurmeester elektrische arbeidsmiddelen. Tijdens deze training leer je hoe je elektrische arbeidsmiddelen op een gestructureerde manier inspecteert en hoe je de resultaten beoordeelt en registreert.