Landbouw-, tuin- en parkmachines moeten volgens Nederlandse wetgeving periodiek gekeurd worden, meestal jaarlijks. De exacte keuringsfrequentie hangt af van de gebruiksintensiteit, werkomstandigheden en risicoclassificatie van de machine. Voor intensief gebruikte machines of machines die in zware omstandigheden werken, kan een halfjaarlijkse keuring noodzakelijk zijn. Deze keuringsverplichting is vastgelegd in het Arbeidsomstandighedenbesluit (artikel 7.4a, lid 5) en geldt voor alle machines, ook die met CE-markering. Als eigenaar of werkgever ben je wettelijk verplicht deze keuringen te laten uitvoeren door een deskundig persoon.
Wettelijke keuringsplicht voor machines
De verplichting om machines periodiek te laten keuren is niet zomaar een advies – het is wettelijk vastgelegd. Deze keuringsplicht is gebaseerd op zowel Europese als Nederlandse wetgeving. In Europa vormt de Machinerichtlijn de basis, terwijl in Nederland de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) en het Arbeidsomstandighedenbesluit (Arbobesluit) de belangrijkste wettelijke kaders zijn.
In het Arbobesluit (artikel 7.4a, lid 5) staat duidelijk dat arbeidsmiddelen, waaronder landbouw-, tuin- en parkmachines, periodiek gekeurd moeten worden door een deskundig persoon. Dit betekent dat je als eigenaar of werkgever verplicht bent om te zorgen dat je machines regelmatig worden gecontroleerd op veiligheid en functionaliteit.
Machines die onder de Machinerichtlijn vallen, zijn voorzien van een CE-markering. Belangrijk om te weten is dat ook machines mét CE-markering periodiek gekeurd moeten worden. De CE-markering garandeert alleen dat de machine bij het op de markt brengen voldeed aan de veiligheidseisen – niet dat dit na gebruik nog steeds het geval is.
Welke machines moeten gekeurd worden?
Binnen de categorie landbouw-, tuin- en parkmachines vallen verschillende soorten apparaten die allemaal onder de keuringsplicht vallen. Hieronder vind je een overzicht van de meest voorkomende machines:
- Tractoren en werktuigdragers
- Maaimachines (zitmaaiers, cirkelmaaiers, kooimaaiers)
- Graafmachines en minigravers
- Verreikers en heftrucks
- Transportvoertuigen en aanhangwagens
- Spuit- en bemestingsapparatuur
- Kettingzagen en bosmaaiers
- Hakselaars en versnipperaars
- Heggenscharen en bladblazers
Ook elektrische machines die vast zijn aangesloten op het lichtnet vallen onder de keuringsplicht. Denk hierbij aan machines die in werkplaatsen worden gebruikt voor reparatie en onderhoud van andere apparatuur. Voor deze apparaten is naast de reguliere keuring ook een NEN 3140 keuring voor elektrische arbeidsmiddelen noodzakelijk om de elektrische veiligheid te waarborgen.
Keuringsfrequentie voor verschillende machinetypen
Hoe vaak je machines moet laten keuren, hangt af van verschillende factoren. De wetgeving spreekt over “periodieke keuringen” zonder een vaste termijn te noemen. In de praktijk zijn deze factoren bepalend voor de keuringsfrequentie:
| Factor | Invloed op keuringsfrequentie |
|---|---|
| Gebruiksintensiteit | Machines die dagelijks worden gebruikt, moeten vaker gekeurd worden dan machines die slechts incidenteel worden ingezet |
| Gebruiksomstandigheden | Machines die in zware omstandigheden werken (vocht, stof, chemicaliën) vereisen frequentere keuring |
| Risicoclassificatie | Machines met hogere veiligheidsrisico’s (zoals heftrucks) hebben een hogere keuringsfrequentie nodig |
| Certificering | Bij ISO-certificeringen (9001, 45001) of VCA wordt jaarlijkse keuring voorgeschreven |
Voor de meeste landbouw-, tuin- en parkmachines geldt in de praktijk een jaarlijkse keuringscyclus. Voor machines die intensief gebruikt worden of in risicovolle omstandigheden werken, kan een halfjaarlijkse keuring noodzakelijk zijn. Het is belangrijk om de keuringsfrequentie vast te leggen in je Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) en te onderbouwen waarom je voor deze frequentie hebt gekozen.
Wat houdt een machinekeuring in?
Een grondige keuring van landbouw-, tuin- en parkmachines omvat verschillende aspecten, gericht op veiligheid, functionaliteit en betrouwbaarheid. De keurmeester controleert onder andere:
- Veiligheidsvoorzieningen (noodstoppen, afschermingen, beveiligingen)
- Mechanische onderdelen (bevestigingen, slijtage, speling)
- Hydraulische systemen (leidingen, koppelingen, cilinders, lekkage)
- Elektrische componenten (bedrading, schakelaars, connectoren)
- Aandrijfcomponenten (motor, transmissie, remmen)
- Aanwezigheid en leesbaarheid van waarschuwingsstickers en typeplaatje
- Voor elektrische apparatuur: isolatie, aarding en elektrische veiligheid
De resultaten van de keuring worden vastgelegd in een keuringsrapport. Machines die de keuring doorstaan, krijgen een keuringssticker met daarop de datum van keuring en wanneer de volgende keuring moet plaatsvinden. Voor een complete elektrische veiligheidskeuring van machines die op het lichtnet zijn aangesloten, is specialistische kennis vereist van een NEN 3140 keurmeester voor elektrische arbeidsmiddelen.
Verantwoordelijkheden van machinebezitters
Als eigenaar of werkgever draag je belangrijke verantwoordelijkheden voor de machines die binnen je bedrijf worden gebruikt. De Arbowet is hier duidelijk over:
- Je bent verplicht om te zorgen dat alle machines periodiek gekeurd worden
- Je moet een registratie bijhouden van alle keuringen en reparaties
- Machines met gebreken mogen niet gebruikt worden totdat ze gerepareerd zijn
- Je moet zorgen dat keuringen worden uitgevoerd door deskundige personen
- Je bent verantwoordelijk voor het onderhoud tussen de keuringen door
Het niet nakomen van deze wettelijke verplichtingen kan ernstige gevolgen hebben. Bij een ongeval met een niet-gekeurde machine kan de Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie) forse boetes opleggen. Bovendien kan je verzekering besluiten niet uit te keren als blijkt dat de keuringsplicht niet is nagekomen.
Wil je zelf keuringen uitvoeren binnen je organisatie? Of wil je als keurmeester aan de slag? Bij Nieuwhuis Opleidingen bieden we praktijkgerichte cursussen aan voor het keuren van diverse arbeidsmiddelen, waaronder landbouw-, tuin- en parkmachines. Met onze expertise zorgen we ervoor dat je precies weet waar je op moet letten en hoe je een professioneel keuringssysteem opzet. Zo werk je niet alleen veilig en conform de wet, maar bespaar je ook nog eens op externe keuringskosten.