Volgens de NEN 3140 norm moeten alle elektrische arbeidsmiddelen op de werkplek periodiek gekeurd worden. Dit omvat handgereedschap zoals boormachines en slijpmachines, kantoorapparatuur zoals computers en printers, keukenapparatuur, verlengsnoeren, vast opgestelde machines, en zelfs apparaten die op accu’s werken maar tijdens het opladen verbonden zijn met het elektriciteitsnet. De keuringsfrequentie varieert van 3 maanden tot 5 jaar, afhankelijk van de gebruiksintensiteit en -omgeving. Deze keuringen zijn wettelijk verplicht en essentieel om risico’s zoals elektrocutie, kortsluiting en brand te voorkomen.
De basis van NEN 3140 keuringen
De NEN 3140 is een Nederlandse praktijkrichtlijn die specificeert hoe organisaties moeten omgaan met elektrische veiligheid op de werkplek. Deze norm is afgeleid van de Europese norm EN 50110-1 en vormt samen met de Arbowet het wettelijk kader voor veilig werken met elektrische installaties en apparatuur in Nederland.
De kern van NEN 3140 draait om het waarborgen van de veiligheid van medewerkers die werken met of in de buurt van elektrische installaties. De norm schrijft voor dat alle elektrische arbeidsmiddelen regelmatig moeten worden gekeurd om risico’s zoals elektrocutie, kortsluiting en brand te voorkomen.
Wat veel mensen niet weten, is dat de NEN 3140 niet alleen gaat over het keuren van apparatuur, maar ook over procedures, verantwoordelijkheden en de aanwijzing van bevoegde personen. Het omvat een complete benadering van elektrische veiligheid op de werkplek, waarbij periodieke keuringen van arbeidsmiddelen een cruciaal onderdeel vormen.
Welke elektrische apparatuur moet gekeurd worden?
Volgens de NEN 3140 norm moeten alle elektrische arbeidsmiddelen periodiek worden gekeurd. Hieronder valt een breed scala aan apparaten en installaties die dagelijks op de werkvloer worden gebruikt:
- Handgereedschap zoals boormachines, slijpmachines en elektrische schroevendraaiers
- Kantoorapparatuur waaronder computers, printers en kopieermachines
- Keukenapparatuur zoals koffiezetapparaten, magnetrons en koelkasten
- Verlengsnoeren, haspels en verdeeldozen
- Vast opgestelde machines en installaties
- Lasdraadtoevoerkasten, lasapparaten en andere specifieke apparatuur
- Medische apparatuur en laboratoriumapparatuur (met aanvullende specifieke eisen)
Het is belangrijk om te weten dat ook apparaten die op accu’s werken maar tijdens het opladen verbonden zijn met het elektriciteitsnet, onder de keuringsplicht vallen. Elektrische installaties zelf, zoals vaste bekabeling en verdeelinrichtingen, vallen technisch gezien onder andere delen van de norm, maar worden vaak in samenhang met arbeidsmiddelen geïnspecteerd om een complete veiligheidsbeoordeling te krijgen.
Voor het professioneel leren keuren van deze apparaten kun je een gespecialiseerde cursus NEN 3140 keurmeester elektrische arbeidsmiddelen volgen.
Keuringsfrequentie en inspectiemethoden
Hoe vaak elektrische apparatuur gekeurd moet worden, hangt af van diverse factoren. De NEN 3140 geeft hierover richtlijnen, maar de uiteindelijke frequentie is afhankelijk van:
- De intensiteit van het gebruik
- De omgeving waarin het apparaat wordt gebruikt (vochtig, stoffig, etc.)
- De ervaring met het specifieke apparaat (historie van defecten)
- Aanwijzingen van de fabrikant
Voor de meeste elektrische arbeidsmiddelen in een normaal kantooromgeving geldt een keuringsinterval van 12 tot 24 maanden. In zwaardere omstandigheden, zoals bouwplaatsen of vochtige ruimtes, kan dit verkort worden naar 3 of 6 maanden. In sommige gevallen kan het interval ook verlengd worden tot 5 jaar, bijvoorbeeld voor apparatuur die zelden gebruikt wordt en in een schone, droge omgeving staat.
Bij een NEN 3140 keuring worden verschillende inspectiemethoden toegepast:
- Visuele inspectie (controle op beschadigingen, slijtage, etc.)
- Meting van de elektrische veiligheid (isolatieweerstand, aardlektest, etc.)
- Functionele test om te controleren of het apparaat correct werkt
Na de keuring wordt elk goedgekeurd apparaat voorzien van een keuringssticker met daarop de datum van keuring en wanneer de volgende keuring moet plaatsvinden. Afgekeurde apparaten moeten worden gerepareerd of buiten gebruik gesteld.
Verantwoordelijkheden voor werkgevers en werknemers
Als het gaat om elektrische veiligheid en NEN 3140 keuringen, hebben zowel werkgevers als werknemers duidelijke verantwoordelijkheden. Het is essentieel om deze goed te begrijpen.
Werkgevers zijn wettelijk verplicht om:
- Te zorgen dat alle elektrische apparatuur periodiek wordt gekeurd
- Een persoon aan te wijzen als verantwoordelijke voor elektrische veiligheid (vaak de “installatieverantwoordelijke”)
- Ervoor te zorgen dat keuringen worden uitgevoerd door daartoe bevoegde personen
- Keuringsrapporten en logboeken bij te houden
- Afgekeurde apparatuur onmiddellijk buiten gebruik te stellen
- Werknemers te informeren over de risico’s en veilige werkprocedures
Werknemers hebben de verantwoordelijkheid om:
- Geen ongekeurde of afgekeurde apparatuur te gebruiken
- Apparatuur voor gebruik visueel te controleren op defecten
- Defecten of verdachte situaties direct te melden
- De voorgeschreven veiligheidsprocedures te volgen
Deze verdeling van verantwoordelijkheden zorgt ervoor dat elektrische veiligheid een gedeelde zorg wordt binnen de organisatie.
Veelvoorkomende problemen bij NEN 3140 inspecties
Tijdens NEN 3140 keuringen komen inspecteurs regelmatig dezelfde problemen tegen. Door hiervan bewust te zijn, kun je preventieve maatregelen nemen om de veiligheid te verbeteren:
- Beschadigde kabels en snoeren (snijwonden, knikken, gebroken isolatie)
- Ontbrekende of beschadigde aardverbindingen
- Verouderde apparatuur die niet meer aan de huidige normen voldoet
- Onjuist gerepareerde apparatuur (vaak met tape of tie-wraps)
- Niet-originele onderdelen of stekkers
- Vocht- of stofschade aan elektronische componenten
- Overbelasting van verdeeldozen en stekkerdozen
Deze problemen kunnen leiden tot ernstige risico’s zoals kortsluiting, elektrische schokken of zelfs brand. Het is daarom cruciaal om apparatuur regelmatig te laten keuren en tussentijds te controleren op zichtbare gebreken.
Hoe bereid je je voor op een keuring?
Een goede voorbereiding maakt het keuringsproces efficiënter en zorgt ervoor dat je organisatie optimaal profiteert van de NEN 3140 inspectie. Hier volgen enkele praktische tips:
- Maak een actuele inventarisatie van alle elektrische apparatuur
- Verzamel eerdere keuringsrapporten en documentatie
- Stel een keuringsplan op met prioriteiten en planning
- Informeer medewerkers over de aankomende keuring
- Zorg dat apparatuur toegankelijk is op de keuringsdag
- Verwijder al vooraf duidelijk defecte apparatuur
- Reserveer een geschikte ruimte waar de keuring kan plaatsvinden
Na de keuring is het belangrijk om de resultaten goed te documenteren en een actieplan op te stellen voor eventuele vervolgstappen. Leg vast welke apparaten goedgekeurd zijn, welke reparatie nodig hebben en welke vervangen moeten worden.
Bij Nieuwhuis Opleidingen bieden we specifieke training aan voor het uitvoeren van deze keuringen, zodat je bedrijf altijd aan de wettelijke eisen voldoet en een veilige werkomgeving gegarandeerd is. Door te investeren in gedegen kennis over elektrische veiligheid bescherm je niet alleen je medewerkers, maar voorkom je ook kostbare incidenten en werkonderbrekingen.