Volgens de NEN 3140 norm moeten alle elektrische arbeidsmiddelen die in een werkomgeving worden gebruikt periodiek gekeurd worden. Dit geldt specifiek voor elektrisch handgereedschap, verlengsnoeren, kantoor- en keukenapparatuur, industriële machines met stekker, en elektrische meet- en testapparatuur. Apparaten met zeer lage spanning, vast aangesloten apparatuur, of apparaten die onder andere keuringsnormen vallen kunnen soms uitgezonderd zijn, maar dit vereist altijd een gedegen risicobeoordeling. De keuringsfrequentie varieert van 3 maanden voor apparaten in zware omstandigheden tot jaarlijks voor kantoorapparatuur, afhankelijk van de gebruiksintensiteit en werkomgeving.
Wat houdt de NEN 3140 norm precies in?
De NEN 3140 is een Nederlandse norm die voorschriften bevat voor het veilig werken met en het beheer van elektrische arbeidsmiddelen en installaties. Deze norm is afgeleid van de Europese norm EN 50110-1 en zorgt ervoor dat elektrische apparatuur en installaties veilig gebruikt kunnen worden.
De norm heeft als belangrijkste doel het voorkomen van elektrische ongevallen op de werkvloer. Volgens de Arbowet zijn werkgevers verplicht om een veilige werkomgeving te bieden, en de NEN 3140 geeft praktische richtlijnen om hieraan te voldoen als het gaat om elektrische veiligheid.
Voor werkgevers betekent dit dat zij verantwoordelijk zijn voor het periodiek laten keuren van elektrische apparatuur. Werknemers hebben op hun beurt de verantwoordelijkheid om alleen met goedgekeurde apparatuur te werken en eventuele defecten direct te melden.
Elektrische apparaten die altijd gekeurd moeten worden
Bepaalde elektrische apparaten moeten zonder uitzondering regelmatig NEN 3140 gekeurd worden. Hierbij gaat het om:
- Elektrisch handgereedschap zoals boormachines, slijptollen, lasapparaten en elektrische schroevendraaiers
- Verlengsnoeren, haspels en stekkerdozen
- Kantoorapparatuur zoals computers, printers en kopieermachines
- Keukenapparatuur zoals koffiezetapparaten, magnetrons en koelkasten
- Machines en apparaten met een stekker die in een industriële omgeving worden gebruikt
- Elektrische meetapparatuur en testapparatuur
Deze apparaten vormen een risico omdat ze vaak intensief gebruikt worden, verplaatst worden, of blootstaan aan mogelijke beschadigingen. Vooral handgereedschap en verlengsnoeren zijn kwetsbaar omdat ze regelmatig worden verplaatst en daardoor sneller slijtage vertonen of beschadigd raken.
Wanneer valt apparatuur buiten de keuringsplicht?
Niet alle elektrische apparaten vallen onder de NEN 3140 keuringsplicht. Er zijn enkele uitzonderingen:
- Apparaten die werken op zeer lage spanning (minder dan 50V AC of 120V DC) en weinig vermogen hebben
- Apparaten die vast zijn aangesloten op een installatie en daarom al bij de inspectie van de elektrische installatie worden meegenomen
- Apparatuur die al onder andere specifieke keuringsnormen valt, zoals medische apparatuur (NEN-EN-IEC 62353)
- IT-apparatuur die vast is opgesteld en niet verplaatst wordt, kan onder bepaalde voorwaarden een lager risico hebben
Het is belangrijk om te weten dat deze uitzonderingen niet automatisch gelden. Er moet altijd een gedegen risicobeoordeling aan vooraf gaan, waarbij wordt vastgesteld dat de apparatuur geen significante risico’s met zich meebrengt.
Hoe vaak moet u elektrische apparatuur keuren?
De frequentie van NEN 3140 keuringen is niet voor alle apparaten hetzelfde. Deze wordt bepaald door verschillende factoren:
| Omgevingsfactor | Inspectiefrequentie |
|---|---|
| Normaal kantoorgebruik | Meestal jaarlijks |
| Zware industriële omgeving | 3-6 maanden |
| Bouwplaatsen | 3 maanden of vaker |
| Scholen/openbare ruimten | 6-12 maanden |
Bij het opstellen van een keuringsschema is het belangrijk rekening te houden met:
- Type apparaat en het bijbehorende risico
- Gebruiksintensiteit (dagelijks vs. incidenteel gebruik)
- Werkomgeving (vochtig, stoffig, trillingen, etc.)
- Eerder geconstateerde defecten
Het is verstandig om een duidelijke administratie bij te houden van alle keuringen, inclusief datum, resultaten en eventuele vervolgacties. Wil je meer weten over het keuren van elektrische apparaten? Volg dan onze cursus NEN 3140 keurmeester elektrische arbeidsmiddelen om zelf keuringen te kunnen uitvoeren.
Wat zijn de risico’s bij niet-gekeurde apparaten?
Het niet laten keuren van elektrische apparaten brengt aanzienlijke risico’s met zich mee:
- Veiligheidsrisico’s zoals elektrische schokken, brandgevaar en kortsluiting
- Juridische aansprakelijkheid bij ongevallen door onveilige apparatuur
- Boetes van de Arbeidsinspectie bij niet-naleving van de keuringsplicht
- Ongeplande uitval van apparatuur wat tot productieverlies kan leiden
De Arbeidsinspectie kan bij controle strenge sancties opleggen als blijkt dat elektrische arbeidsmiddelen niet periodiek gekeurd worden. In ernstige gevallen, vooral na ongevallen, kan dit leiden tot hoge boetes of zelfs tijdelijke sluiting van (delen van) het bedrijf.
Een veelvoorkomend incident is kortsluiting door beschadigde kabels of stekkers, wat niet alleen tot materiële schade leidt maar potentieel ook tot ernstige verwondingen bij medewerkers.
Wie mag NEN 3140 keuringen uitvoeren?
Niet iedereen mag zomaar NEN 3140 keuringen uitvoeren. Hiervoor is specifieke kennis en een officiële aanwijzing nodig:
- Keuringen moeten worden uitgevoerd door een aangewezen, vakbekwaam persoon
- Deze persoon moet aantoonbaar opgeleid zijn voor het uitvoeren van NEN 3140 keuringen
- De keurmeester moet beschikken over voldoende kennis van elektrische veiligheid en meetapparatuur
- Er moet een schriftelijke aanwijzing zijn vanuit de werkgever
Om ervoor te zorgen dat keuringen rechtsgeldig zijn, is het belangrijk dat de keurmeester een erkende opleiding heeft gevolgd en regelmatig bijscholing krijgt om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen.
Bij Nieuwhuis Opleidingen bieden we uitgebreide cursussen aan waarbij deelnemers leren hoe ze elektrische arbeidsmiddelen volgens de NEN 3140 norm moeten keuren. Na het succesvol afronden van deze opleiding kunnen deelnemers direct aan de slag als keurmeester binnen hun organisatie.
Door regelmatige en correcte keuringen van elektrische apparaten zorg je niet alleen voor een veilige werkomgeving, maar voldoe je ook aan de wettelijke verplichtingen. Een gedegen keuringssysteem is dan ook een essentieel onderdeel van goed werkgeverschap.