Onder de NEN 3140 norm vallen alle elektrische apparaten en installaties op de werkvloer, waaronder Klasse I apparatuur (met aarding), Klasse II apparatuur (dubbel geïsoleerd), vast aangesloten apparatuur en verplaatsbare arbeidsmiddelen zoals handgereedschap en laptops. Deze apparaten moeten periodiek worden gekeurd, waarbij de frequentie afhangt van het type apparaat, de gebruiksintensiteit en de werkomgeving. Handgereedschap wordt doorgaans jaarlijks gekeurd, vast opgestelde apparatuur elke 1-3 jaar en elektrische installaties elke 3-5 jaar. De werkgever is verantwoordelijk voor het tijdig laten uitvoeren van deze keuringen om te voldoen aan de Arbowet.
Wat is de NEN 3140 norm?
De NEN 3140 is een Nederlandse norm die voorschriften bevat voor het veilig werken met en het beheer van elektrische laagspanningsinstallaties en elektrische arbeidsmiddelen. Deze norm is afgeleid van de Europese standaard NEN-EN 50110-1 en vormt een praktische invulling van de wettelijke eisen uit de Arbowet op het gebied van elektrische veiligheid.
De norm beschrijft de minimale veiligheidseisen voor het werken aan en met elektrische installaties met een spanning tot 1000 volt AC of 1500 volt DC. Het doel van de NEN 3140 is het voorkomen van elektrocutie, brandgevaar en andere elektrische risico’s op de werkplek.
NEN 3140 is niet alleen belangrijk voor elektrische veiligheid, maar ook voor de juridische bescherming van werkgevers. Door deze norm te volgen, toon je aan dat je als werkgever de nodige zorgplicht invult om een veilige werkomgeving te creëren.
Elektrische apparaten onder NEN 3140
Onder de NEN 3140 vallen diverse elektrische apparaten en installaties. We kunnen deze in verschillende categorieën indelen:
- Klasse I apparatuur: Apparaten met een metalen behuizing die geaard moet zijn, zoals metalen bureaulampen, koffiemachines, en bepaalde industriële machines.
- Klasse II apparatuur: Dubbel geïsoleerde apparaten zonder aardverbinding zoals boormachines, haakse slijpers, en soldeerbouten. Deze apparaten zijn vaak te herkennen aan het dubbele vierkant symbool.
- Klasse II apparatuur met beschermingsleiding: Speciale categorie met dubbele isolatie maar toch een aardleiding, bijvoorbeeld waterstofzuigers en kunststof dompelpompen.
- Vast aangesloten apparatuur: Machines en installaties die permanent zijn aangesloten op het elektriciteitsnet.
- Verplaatsbare arbeidsmiddelen: Alle draagbare elektrische gereedschappen en apparaten zoals laptops, verlengsnoeren, en handgereedschap.
Het is belangrijk om te weten welke apparaten onder welke categorie vallen, omdat dit bepaalt welke testen en inspecties moeten worden uitgevoerd tijdens een NEN 3140 keuring. Je kunt meer leren over de specifieke vereisten in onze cursus NEN 3140 keurmeester elektrische arbeidsmiddelen.
Wanneer is NEN 3140 keuring verplicht?
De Arbowet schrijft voor dat elektrische installaties en apparaten veilig moeten zijn, maar specificeert niet expliciet hoe vaak keuringen moeten plaatsvinden. De NEN 3140 norm geeft hier wel richtlijnen voor en wordt algemeen beschouwd als de standaardmethode om aan de Arbowet te voldoen.
Volgens de NEN 3140 moeten elektrische arbeidsmiddelen periodiek worden gekeurd. De frequentie hangt af van verschillende factoren:
- Het type apparaat of installatie
- De gebruiksintensiteit
- De werkomgeving (schoon, vuil, vochtig, etc.)
- De kans op beschadiging
Als algemene richtlijn geldt vaak:
- Handgereedschap en verplaatsbare apparaten: jaarlijks
- Vast opgestelde apparatuur: elke 1-3 jaar
- Elektrische installaties: elke 3-5 jaar
De verantwoordelijkheid voor het laten uitvoeren van deze keuringen ligt bij de werkgever. Ook beheerders van gebouwen of installaties hebben een verantwoordelijkheid om te zorgen dat de elektrische installaties veilig zijn voor gebruik.
Hoe verloopt een NEN 3140 inspectie?
Een NEN 3140 keuring bestaat uit verschillende onderdelen. Tijdens een inspectie controleert de keurmeester de volgende aspecten:
- Visuele inspectie: Controle op zichtbare gebreken zoals beschadigde kabels, behuizingen, stekkers, en andere defecten.
- Elektrische metingen: Verschillende metingen worden uitgevoerd, afhankelijk van het type apparaat:
- Beschermingsleidingtest (PE-meting): Meet de weerstand tussen de aardpen en metalen delen van het apparaat
- Isolatieweerstandsmeting: Controleert de kwaliteit van de isolatie
- Lekstroommeting: Meet de hoeveelheid stroom die mogelijk kan ‘lekken’
- Functionele test: Controleert of het apparaat naar behoren werkt
Na de inspectie worden de resultaten vastgelegd in een keuringsrapport. Goedgekeurde apparaten krijgen een keuringssticker met daarop de datum van keuring en wanneer de volgende keuring moet plaatsvinden. Afgekeurde apparaten moeten worden gerepareerd of vervangen voordat ze weer in gebruik genomen mogen worden.
Veelvoorkomende problemen bij NEN 3140 keuringen
Tijdens NEN 3140 inspecties komen de volgende problemen regelmatig naar voren:
- Beschadigde kabels en snoeren: Vaak het gevolg van onjuist gebruik of opbergen van apparaten.
- Ontbrekende of beschadigde aarding: Een gevaarlijke situatie die kan leiden tot elektrische schokken.
- Defecte schakelaars of stekkers: Zichtbare beschadigingen of losse verbindingen.
- Onvoldoende isolatieweerstand: Wijst op veroudering of beschadiging van de isolatie.
- Te hoge lekstroom: Kan duiden op interne problemen in het apparaat.
- Sterk vervuilde apparatuur: Verhindert correcte inspectie en kan brandgevaar veroorzaken.
Om deze problemen te voorkomen, is het belangrijk om apparaten correct te gebruiken en regelmatig zelf een visuele controle uit te voeren. Daarnaast moeten apparaten altijd worden gereinigd voordat ze ter keuring worden aangeboden, zodat de keurmeester alle onderdelen goed kan controleren.
Wie mag NEN 3140 keuringen uitvoeren?
Om NEN 3140 keuringen te mogen uitvoeren, moet een persoon beschikken over de juiste kwalificaties. De NEN 3140 norm maakt onderscheid tussen verschillende bevoegdheden:
- Vakbekwaam Persoon (VP): Iemand met elektrotechnische vooropleiding of vergelijkbare ervaring die complexere elektrotechnische werkzaamheden mag uitvoeren.
- Voldoende Onderricht Persoon (VOP): Iemand die voldoende is geïnstrueerd om specifieke elektrotechnische taken veilig uit te voeren.
- Keurmeester NEN 3140: Iemand die specifiek is opgeleid voor het keuren van elektrische arbeidsmiddelen.
Voor het uitvoeren van NEN 3140 keuringen moet een persoon minimaal zijn aangewezen als keurmeester door de werkgever, en beschikken over de benodigde kennis en vaardigheden. Dit kan worden verkregen door het volgen van een opleiding tot NEN 3140 keurmeester.
Het is belangrijk om te weten dat een werkgever zelf bepaalt wie hij aanwijst als keurmeester, maar deze persoon moet wel aantoonbaar deskundig zijn. De verantwoordelijkheid voor veilige elektrische apparatuur blijft altijd bij de werkgever liggen.
Bij Nieuwhuis Opleidingen bieden we diverse cursussen aan om medewerkers op te leiden tot VP, VOP of keurmeester. Deze trainingen geven deelnemers de kennis en vaardigheden om veilig te werken met elektrische installaties en apparaten te keuren volgens de NEN 3140 norm.